NATO’nun yeni genel sekreteri Mark Rutte’nin y\u00fczle\u015fmesi gereken sorunlar hi\u00e7 de az de\u011fil ancak Kas\u0131m ay\u0131nda Beyaz Saray’a eski Ba\u015fkan Trump’\u0131n ge\u00e7mesi halinde kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck zorluk ittifak\u0131n fiili lideriyle ili\u015fkilerini y\u00f6netmek olabilir.<\/p>\n
Ba\u015fkan Biden’\u0131n ge\u00e7en ayki m\u00fcnazarada bombay\u0131 patlatmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Trump’\u0131n ikinci kez ba\u015fkan olmas\u0131 ihtimali giderek art\u0131yor. Bu durum Avrupa’da Trump y\u00f6netimindeki ABD’nin NATO’yu zay\u0131flataca\u011f\u0131 ya da NATO’dan \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki endi\u015feleri artt\u0131rd\u0131.<\/p>\n
Bu olas\u0131l\u0131klar, bu hafta Washington’da NATO liderlerinin ittifak\u0131n 75. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc i\u00e7in bir araya geldi\u011fi zirvede, Rutte’nin potansiyel olarak istikrars\u0131z bir Trump ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 nas\u0131l y\u00f6netece\u011fi b\u00fcy\u00fck sorusuyla birlikte as\u0131l\u0131 duruyor.<\/p>\n
Rutte, Hollanda’n\u0131n eski ba\u015fbakan\u0131 olarak rakip gruplar\u0131 y\u00f6netme konusunda becerikli bir operat\u00f6r olarak g\u00f6r\u00fclse de, Trump’\u0131n taleplerini ve Ukrayna’ya devam eden deste\u011fini y\u00f6netmek diplomatik becerilerini s\u0131nayacakt\u0131r.<\/p>\n
Trump’\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 s\u0131ras\u0131nda so\u011fukkanl\u0131 ve diplomatik bir tutum sergileyen NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, Pazar g\u00fcn\u00fc d\u00fczenlenen bir medya yuvarlak masa toplant\u0131s\u0131nda Rutte’ye \u201cmutlak g\u00fcvenini\u201d ifade etti.<\/p>\n
Ekim ay\u0131nda NATO’nun en \u00fcst d\u00fczey g\u00f6revini \u00fcstlenecek olan Rutte, Trump’\u0131n kazanmas\u0131 halinde iki \u00f6nemli sorunla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacak: ittifak genelinde savunma harcamalar\u0131 ve Ukrayna’daki sava\u015f\u0131n nas\u0131l ele al\u0131naca\u011f\u0131.<\/p>\n
Rutte bo\u015f bir sayfa ile ba\u015flamayacak. Trump’\u0131n d\u0131\u015f politika dan\u0131\u015fman\u0131 ve potansiyel D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 aday\u0131 Richard Grenell onun liderli\u011fini desteklemiyor.<\/p>\n
\u201cOcak 2025’te Amerika Birle\u015fik Devletleri Ba\u015fkan\u0131 NATO [genel sekreterini] se\u00e7ecek. Rutte konusunda kat\u0131 bir HAYIR’c\u0131y\u0131m,\u201d diye yazd\u0131 Haziran ay\u0131nda sosyal platform X’te.<\/p>\n
\u015eubat ay\u0131ndaki bir payla\u015f\u0131m\u0131nda Grenell, Rutte’nin Hollanda ba\u015fbakan\u0131 olarak savunma i\u00e7in yeterince harcama yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. \u201cRutte’yi \u00fcst d\u00fczey bir NATO g\u00f6revi ile \u00f6d\u00fcllendirmek isteme fikri, Amerikan vergi m\u00fckelleflerinin y\u00fcz\u00fcne at\u0131lm\u0131\u015f bir tokatt\u0131r.\u201d<\/p>\n
Rutte, Hollanda ba\u015fbakan\u0131 olarak bir dizi koalisyonu ve farkl\u0131 siyasi partileri y\u00f6netti\u011fi on y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir deneyime sahip. Hollandal\u0131 lider \u201cTeflon Mark\u201d olarak biliniyor \u00e7\u00fcnk\u00fc siyasi tart\u0131\u015fmalar ona yap\u0131\u015fmay\u0131 asla ba\u015faram\u0131yor.<\/p>\n
Rutte, 2018’deki bir arka oda toplant\u0131s\u0131nda Trump’\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 ba\u015farmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan bazen \u201cTrump’a f\u0131s\u0131ldayan adam\u201d olarak da an\u0131l\u0131yor. O d\u00f6nemde eski ba\u015fkan, savunma harcamalar\u0131n\u0131n Avrupal\u0131 m\u00fcttefikler aras\u0131nda yeterince y\u00fcksek olmamas\u0131 nedeniyle ittifaktan ayr\u0131lma iste\u011fini dile getirmi\u015f, ancak Rutte ona harcamalar\u0131n artaca\u011f\u0131 konusunda g\u00fcvence vermi\u015fti.<\/p>\n
Rutte o y\u0131l Trump’a kar\u015f\u0131 durabilece\u011fini de g\u00f6sterdi. Ayr\u0131 bir toplant\u0131da, d\u00f6nemin ba\u015fkan\u0131 Avrupa Birli\u011fi ile bir ticaret anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmemenin \u201columlu\u201d olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011finde, Hollandal\u0131 lider bir \u015feyler yapmalar\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Atlantik Konseyi Avrupa Merkezi’nde yerle\u015fik olmayan k\u0131demli ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Rachel Rizzo, bir bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda Rutte’nin yetenekli bir diplomat oldu\u011funu ve bunun \u201cABD ve NATO ittifak\u0131 i\u00e7in iyi haber\u201d oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
Stratejik ve Uluslararas\u0131 \u00c7al\u0131\u015fmalar Merkezi Avrupa, Rusya ve Avrasya Program\u0131 Direkt\u00f6r\u00fc Max Bergmann, Rutte’nin Avrupa siyasetinde \u201cbilinen bir fig\u00fcr\u201d oldu\u011funu ve geni\u015f bir karakter yelpazesini y\u00f6netmek i\u00e7in \u201cuzla\u015f\u0131 tercihi\u201d oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
\u201cAyr\u0131 bir bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda Rutte’nin son derece yetenekli ve sevilen bir politikac\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve herkesle iyi ge\u00e7indi\u011fini s\u00f6yledi. \u201cBence bu i\u015fteki en \u00f6nemli fakt\u00f6rlerden ya da en \u00f6nemli varl\u0131klardan biri de bu, \u00e7\u00fcnk\u00fc genel sekreterlik bir bak\u0131ma kedileri g\u00fctmek ve 32 \u00fcyenin ayn\u0131 fikirde olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakla ilgili bir i\u015f.\u201d<\/p>\n
\u0130ki liderin uzla\u015fmaya varabilecekleri alanlardan biri savunma harcamalar\u0131. NATO y\u0131llard\u0131r ittifak\u0131n 32 \u00fcyesinin de gayri safi yurti\u00e7i has\u0131lan\u0131n ya da ekonomik \u00e7\u0131kt\u0131n\u0131n en az y\u00fczde 2’sini savunma ve g\u00fcvenlik harcamalar\u0131na ay\u0131rmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00fczere hareket ediyor.<\/p>\n
Hem Trump hem de Ba\u015fkan Biden’\u0131n \u00f6vg\u00fcyle s\u00f6z etti\u011fi bu hedefe \u015fu anda 23 m\u00fcttefik ula\u015fm\u0131\u015f durumda.<\/p>\n
Ancak yine de dokuz m\u00fcttefik bu kritere ula\u015famad\u0131 ve NATO da y\u00fczde 2’lik hedefin tavan de\u011fil taban oldu\u011funu s\u00f6yleyerek Trump ya da di\u011fer liderlere daha da y\u00fcksek harcama kotalar\u0131 i\u00e7in bask\u0131 yapabilecekleri bir alan b\u0131rakt\u0131. Trump \u00f6deme yapmayan m\u00fcttefikleri savunmamakla tehdit etti.<\/p>\n
George Washington \u00dcniversitesi’nde Avrupa ve NATO konusunda uzman ara\u015ft\u0131rma profes\u00f6r\u00fc olan Erwan Lagadec, savunma harcamalar\u0131 konusundaki zor i\u015flerin \u00e7o\u011funun zaten yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve gelecek y\u0131l \u00f6nemli bir sorun olma ihtimalinin d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funu, ancak Trump’\u0131n yine de i\u015fleri karma\u015f\u0131kla\u015ft\u0131rabilece\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Lagadec, \u201cTrump’\u0131n NATO kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n her zaman ideolojik oldu\u011funu \u00f6\u011frenebiliriz,\u201d dedi. \u201cBu Stoltenberg’in y\u00fczle\u015fmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131 sorunlardan farkl\u0131 bir sorun.\u201d<\/p>\n
Lagadec yine de Rutte’nin \u201cTrump’\u0131n trollemeleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda sinirlerine hakim olabilece\u011fini\u201d g\u00f6sterdi\u011fini ve eski ba\u015fkan\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131yla nas\u0131l ba\u015fa \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 bildi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Lagadec, \u201cE\u011fer biri yumurta kabuklar\u0131 \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcmesini ve kutunun d\u0131\u015f\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnmesini gerektiren da\u011f\u0131n\u0131k, karma\u015f\u0131k bir durumu y\u00f6netebilirse, o harika bir se\u00e7imdir\u201d diye ekledi.<\/p>\n
Ukrayna’daki sava\u015f daha olas\u0131 bir \u00e7at\u0131\u015fmaya zemin haz\u0131rl\u0131yor. Trump, Haziran ay\u0131nda Biden ile yapt\u0131\u011f\u0131 m\u00fcnazarada, se\u00e7imi kazanmas\u0131 halinde Ocak 2025’te g\u00f6reve ba\u015flamadan \u00f6nce sava\u015f\u0131 sona erdirece\u011fi s\u00f6z\u00fcn\u00fc verdi.<\/p>\n
Rusya’n\u0131n bu ihtimale \u015f\u00fcpheyle yakla\u015fmas\u0131 nedeniyle bunu nas\u0131l ba\u015faraca\u011f\u0131 net de\u011fil ancak Trump’\u0131n dan\u0131\u015fmanlar\u0131 bu y\u0131l kendisine Kiev’in Moskova ile bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmelerine ba\u015flamamas\u0131 halinde Ukrayna’ya askeri yard\u0131m\u0131n durdurulmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren bir plan sundu. Rusya m\u00fczakereleri reddederse askeri yard\u0131mlar devam edecek.<\/p>\n
Trump’\u0131n sava\u015f\u0131 h\u0131zla sona erdirme s\u00f6z\u00fc, bir bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Ukrayna’n\u0131n i\u015fgal alt\u0131ndaki b\u00f6lgelerini b\u0131rakabilece\u011fine dair korkular\u0131 artt\u0131rd\u0131.<\/p>\n
Rutte g\u00f6revde oldu\u011fu s\u00fcre boyunca Ukrayna’n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc bir destek\u00e7isi oldu ve Rusya’n\u0131n Ukrayna’da kazanmas\u0131na izin vermenin gelecekteki g\u00fcvenlik i\u00e7in y\u0131k\u0131c\u0131 bir darbe olaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki NATO \u00e7izgisini zorlamaya devam etmesi muhtemel.<\/p>\n
Trump bu hafta sosyal platformu Truth Social’da yapt\u0131\u011f\u0131 bir payla\u015f\u0131mda, Avrupal\u0131 m\u00fcttefiklerinin Ukrayna’n\u0131n savunmas\u0131 i\u00e7in daha fazla \u00f6deme yapmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yleyerek bir ba\u015fka potansiyel \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 da haz\u0131rlad\u0131.<\/p>\n
\u201cABD, Ukrayna’n\u0131n Rusya ile sava\u015fmas\u0131na yard\u0131m etmek i\u00e7in paran\u0131n \u00e7o\u011funu \u00f6d\u00fcyor\u201d diye yazd\u0131. \u201cAvrupa en az\u0131ndan E\u015e\u0130TLEMEL\u0130!\u201d<\/p>\n
D\u0131\u015f \u0130li\u015fkiler Komitesi’nin k\u0131demli \u00fcyesi Senat\u00f6r James Risch (R-Idaho) \u00c7ar\u015famba g\u00fcn\u00fc NATO zirvesinde Trump’\u0131n bar\u0131\u015f plan\u0131n\u0131n ne oldu\u011funun belli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak se\u00e7im sonucu ne olursa olsun Ukrayna’ya deste\u011fin devam edece\u011fine inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
\u201c\u0130nsanlar bu konuda ellerini ovu\u015fturmamal\u0131\u201d diyen Trump, Kongre’nin \u00e7o\u011funun Ukrayna’y\u0131 destekledi\u011fini belirtti. \u201cYap\u0131lmas\u0131 gereken do\u011fru \u015fey bu, Amerika genellikle do\u011fru olan\u0131 yapar.\u201d<\/p>\n
Atlantik Konseyi Transatlantik G\u00fcvenlik \u0130nisiyatifi’nde yerle\u015fik olmayan k\u0131demli ara\u015ft\u0131rmac\u0131 John Deni, zirvede m\u00fcttefiklerin \u201cNATO ile Ukrayna aras\u0131ndaki ili\u015fkinin kurumsalla\u015fmas\u0131\u201d y\u00f6n\u00fcnde hareket etmelerini bekledi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Gazetecilere verdi\u011fi deme\u00e7te Biden’\u0131n Haziran ay\u0131ndaki m\u00fcnazara performans\u0131na at\u0131fta bulunarak \u201cBu zirvenin siyasi tonlar\u0131ndan ka\u00e7amazs\u0131n\u0131z\u201d dedi.<\/p>\n
Di\u011fer analistler ise Avrupal\u0131 m\u00fcttefiklerin Trump’\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 savunma ve Ukrayna konular\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc olduklar\u0131n\u0131 zirvede g\u00f6stermeleri gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n
Atlantik Konseyi k\u0131demli \u00fcyesi Ian Brzezinski \u201cTrump kazananlarla tak\u0131lmay\u0131 seven bir adam, bunu b\u00f6yle ifade edeyim\u201d dedi. \u201cNATO’yu kaybeden bir kurum olarak g\u00f6r\u00fcrse ve Ukrayna’y\u0131 da kaybeden olarak g\u00f6r\u00fcrse, onlar\u0131 s\u0131cak patates gibi atmak isteyecektir.\u201d<\/p>\n
M\u00fcttefiklerin daha \u015fimdiden g\u00fcvenlik ittifak\u0131n\u0131 \u201cTrump’a kar\u015f\u0131 korumaya\u201d y\u00f6nelik ad\u0131mlar atm\u0131\u015f olmas\u0131 Rutte’nin i\u015fini biraz daha kolayla\u015ft\u0131rabilir. ABD’de bile Kongre, 2024 mali y\u0131l\u0131 savunma yasa tasar\u0131s\u0131na, bir ba\u015fkan\u0131 NATO’dan \u00e7ekilmek i\u00e7in yasama organ\u0131n\u0131n onay\u0131n\u0131 almaya zorlayan bir h\u00fck\u00fcm ekledi.<\/p>\n
Stoltenberg \u00c7ar\u015famba g\u00fcnk\u00fc zirvede NATO’nun Almanya’da Ukrayna’ya yap\u0131lacak askeri yard\u0131m\u0131n koordinasyonunu denetleyecek bir komuta yap\u0131s\u0131 olu\u015fturmay\u0131 kabul etti\u011fini ve b\u00f6ylece ABD liderli\u011findeki mevcut \u00e7aban\u0131n denklemden \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurdu. M\u00fcttefikler ayr\u0131ca Ukrayna’ya en az bir y\u0131l daha 40 milyar dolarl\u0131k finansman sa\u011flamay\u0131 da kararla\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n
Avrupa da Trump’\u0131n m\u00fcttefiklerini savunmayaca\u011f\u0131 endi\u015fesiyle k\u0131tada kendi savunmas\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almaya \u00e7al\u0131\u015fabilir. Avrupa Birli\u011fi Ukrayna’daki sava\u015f\u0131n ba\u015flamas\u0131ndan bu yana kendi savunma harcamalar\u0131n\u0131 artt\u0131rmak i\u00e7in harekete ge\u00e7ti bile.<\/p>\n
Atlantic Council’de milenyum ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 ve NATO uzman\u0131 olan Alp Sevimlisoy’a g\u00f6re, bir miktar ABD finansman\u0131yla da olsa Avrupa liderli\u011findeki bir ordu, Trump’\u0131n bu \u00e7abay\u0131 m\u00fcttefiklerin kendi savunmalar\u0131 i\u00e7in aya\u011fa kalkmas\u0131 olarak g\u00f6rmesi halinde her iki taraf\u0131n da i\u015fine gelebilir.<\/p>\n
\u201cMesele sadece bir \u00fclkenin y\u00fczde 2 hedefini tutturmas\u0131 ya da a\u015fmas\u0131 de\u011fil,\u201d dedi. \u201cMesele h\u0131zla konu\u015fland\u0131r\u0131labilecek uyumlu bir askeri g\u00fcce sahip olmakt\u0131r.\u201d<\/p>\n
Atlantik Konseyi Avrupa Merkezi’nden Rizzo, a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 Cumhuriyet\u00e7ilerin bu y\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda ABD’nin Ukrayna’ya yard\u0131m\u0131n\u0131 aylarca engellemesinin ard\u0131ndan endi\u015felerin Trump’\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7ti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
\u201cAvrupa’n\u0131n… Beyaz Saray’da kim olursa olsun kendi savunmas\u0131, ordusunu g\u00fc\u00e7lendirmesi ve savunma harcamalar\u0131n\u0131 artt\u0131rmas\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gerekiyor \u00e7\u00fcnk\u00fc g\u00fcn\u00fcn sonunda bunlar zaten Avrupa’n\u0131n yapmas\u0131 gereken \u015feyler\u201d dedi.<\/p>\n
<\/p>\n