Science Daily sitesinde yer alan habere göre, California Üniversitesinden astronomlar, Dünya'ya 18 ışık yılı uzaklıkta bulunan bir M cüce yıldızının yaşanabilir bölgesinde yeni bir Süper-Dünya buldu.

Ötegezegenleri tanımlamaya yardımcı olan iki hassas araç ile elde edilen veriler kullanılarak tespit edilen gezegene 'GJ 251 c' adı verildi.

Çalışmada, yüksek hassasiyetli gözlem aletlerinin, ötegezegenin M cüce yıldızına hafifçe çekildiğini tespit ettiği ve gezegenin Dünya'ya benzer şekilde kayalık yapıda olabileceği aktarıldı.

Ayrıca, gezegenin yüzeyinin sıvı su bulunmasına uygun sıcaklıkta olabileceği ve bunun, yaşam için temel koşullardan biri olduğu belirtildi.

GJ 251 c isimli gezegenin, Dünya'dan birkaç kat daha büyük olduğu ve Samanyolu Galaksisi'nin nispeten yakın bir bölümünde yer aldığı vurgulandı.

Çalışmanın araştırmacılarından Paul Robertson, 'Şu ana kadar o kadar çok ötegezegen keşfettik ki yeni bir tane keşfetmek artık o kadar da büyük bir olay değil. Ancak bunu özellikle değerli kılan şey, ana yıldızının sadece 18 ışık yılı uzaklıkta, yani kozmik ölçekte neredeyse kapı komşusu olması.' ifadesini kullandı.

Çalışmanın bulguları, 'The Astronomical Journal' dergisinde yayımlandı.

Mali'nin başkenti Bamako'da 14 Kasım'a kadar sürecek fuar, bu yıl ilk kez yalnızca Türk firmalarının stantlı katılımıyla düzenlenecek.

Fuarın Türk savunma sanayisinin son dönemde Afrika'da artan varlığını yeni işbirlikleriyle güçlendirme fırsatı sunması bekleniyor.

Fuar için Bamako Fuar ve Gösteri Merkezi yeniden düzenlenirken, alandaki son hazırlıklar da tamamlandı.

Başta Afrika ülkelerinden fuarı ziyaret edecek delegasyonlar da ülkeye geldi.

Mali hükümeti, Türkiye'den Prontaron Savunma (The Peak Defense) tarafından düzenlenen fuar için Afrika kıtası başta olmak üzere 50'den fazla ülkeye resmi davet gönderdi.

Kıta basınında, fuara yönelik olarak 'Türk savunma sanayisinin yeni teknolojik çözümlerini kıtaya taşıması açısından çığır açacak bir organizasyon' şeklinde değerlendirmelere yer verildi.

Afrika ülkelerinden 35'in üzerinde karar alıcı heyetin fuarı ziyaret etmesi bekleniyor.

Türkiye'den Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) öncülüğünde Baykar, ASELSAN, Roketsan, MKE, STM, Kalekalıp, 3E, Sarsılmaz, Atlas, ESSAV, SkyDagger, ZSR, Akıncılar, Hedef Defence ve Akdaş Silah gibi sektörün önde gelen kuruluşları ürün ve hizmetlerini tanıtacak.

Fuarda ayrıca Mali, Burkina Faso ve Nijer'den oluşan Sahel Devletleri İttifakı (AES) ülkeleri ile Mali ordusuna ait stantlar da yer alacak.

Afrika dışından da çeşitli ülkelerden ziyaretçi taleplerinin alındığı fuar, 4 gün boyunca yeni işbirlikleri için fırsatlar sunacak.

Son 2 günü 'Demo Day' olarak gerçekleşecek fuarda yabancı heyetler ve uzman ekipler, Türk firmalarının fuar kapsamında getirdiği ürünleri özel harekat arazisinde test etme imkanı bulacak.

- Türkiye, Afrika için güvenilir tedarikçi

Mali, Afrika kıtasında jeopolitik, stratejik, kültürel ve güvenlik açısından önemli bir yer tutuyor.

Kıtanın stratejik güç mücadelesinin en kritik merkezlerinden biri olarak dikkati çeken Mali, çeşitli iç ve dış güvenlik tehditleriyle mücadele ediyor.

Uzun, kontrolü zor sınırlara sahip Mali'de, İHA, zırhlı araç, radar, elektro-optik sistemler ve el yapımı patlayıcı/mayın temizleme sistemleri gibi teknolojilere ihtiyaç duyuluyor. Komşu ülkelerin de benzer sistemlere ihtiyacı bulunuyor.

Başta Mali olmak üzere Afrika ülkeleri, geçmişteki olumsuz deneyimler nedeniyle güvenlik ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla güvenilir tedarikçiler arıyor.

Türk savunma sanayisi son dönemde Afrika ülkelerinde büyük ilgi görüyor. Afrika ülkeleri başta İHA ve zırhlı araçlar olmak üzere ordularını Türk savunma sanayisi ürünleriyle güçlendiriyor.

Eğitim desteği, uygun fiyat/performans gibi özellikler Türk savunma sanayisini Afrika ülkeleri için cazip ve güvenilir bir tedarikçi haline getiriyor.

Ankara Üniversitesi (AÜ) Fen Bilimleri Enstitüsü Astronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı doktora öğrencisi Selçuk Yalçınkaya'nın tez çalışması kapsamındaki 'Süper-Dünya ve Mini-Neptün Türü Ötegezegenlerin Keşfi ve Karakterizasyonu' araştırmasının sonuçları, gök bilimi alanındaki en prestijli dergilerden 'Astronomy & Astrophysics'te yayımlandı.

'TÜBİTAK 2214-A Yurt Dışı Doktora Sırası Araştırma Burs Programı' kapsamında desteklenen Yalçınkaya, tez çalışmalarının bir kısmını Belçika'daki Liege Üniversitesinde yürüttü.

Burada ve Türkiye'de çalışmalarına devam eden Yalçınkaya, aralarında Nobel ödüllü bilim adamının da bulunduğu uluslararası gök bilimcilerden oluşan ekibiyle, gezegen keşfinde sık kullanılan 'geçiş yöntemi'ni kullanarak, Güneş'ten küçük ve soğuk 'TOI-5799' yıldızının etrafında 2, 'TOI-1743' ve 'TOI-6223' yıldızlarının etrafında da birer olmak üzere 4 ötegezegeni ilk kez tespit etti.

AÜ Kreiken Rasathanesi (AUKR) ve Türkiye Ulusal Gözlemevi (TUG) teleskoplarının da kullanıldığı çalışmada yaklaşık 90 ışık yılı uzaklıktaki 'TOI-5799' yıldızının etrafında keşfedilen ötegezegenlerden biri olan 'TOI-5799c'nin, yıldızın yaşanabilir bölgesinin iç sınırında yer aldığı belirlendi.

Bu doğrultuda ötegezegenin yaşanabilir bölgede yer almasına bağlı olarak atmosferinin bulunması olasılığı, James Webb Uzay Teleskobu (JWST) ile yaşam bulgularına dair gözlem yapılabilme ihtimalini öne çıkarıyor.

- 'Dünya'dan yaklaşık yüzde 70 daha büyük ve karasal gezegen'

Yalçınkaya, çalışmaya ilişkin AA muhabirine keşfettikleri ötegezegenlerin önceden TESS Uzay Teleskobu'nun incelemeleri sonucu 'ötegezegen adayı' olduklarını söyledi.

Teleskobun uzayda 30 günlük sürelerle ötegezegen adayların yıldızlarında neden oldukları ışık kayıplarından hareketle 'geçiş sinyali' aradığını anlatan Yalçınkaya, 'Daha sonra bu geçiş sinyalinin o bölgedeki hangi yıldızdan geldiğini bizim rasathanemizde bulunan 80 santimlik teleskoplar gibi Dünya'nın dört bir yanında bulunan teleskoplarla gözleyip o sinyalin gerçekten oradaki yıldızdan mı geliyor yoksa yanındaki başka bir yıldızlardan mı geliyor, onu tespit ediyoruz. Ardından yine farklı türden gözlemsel deneyler yaparak bu sinyalin doğasını araştırıyoruz ve bu şekilde keşfi gerçekleştiriyoruz.' diye konuştu.

Farklı ülkelerdeki teleskoplarının yanı sıra AUKR ve TUG'daki teleskoplarla da çalışmalarını sürdürdüklerini anlatan Yalçınkaya, TÜBİTAK'tan aldığı destekle çalışmaların bir kısmını yurt dışında gerçekleştirdiğini söyledi.

Çalışmaların sonucunda 'TOI-5799' yıldızında 2, 'TOI-1743' ve 'TOI-6223' yıldızlarında da birer olmak üzere 4 ötegezegeni tespit ettiklerini dile getiren Yalçınkaya, şunları kaydetti:

'Bunlardan bir tanesi 'TOI-6223b', Neptün büyüklüğünde bir gezegen ancak kendi yıldızına çok yakın. Dolayısıyla sıcak-Neptün diye adlandırılan bir gezegen. Yarıçapı olarak Neptün'e benziyor ama gerçekte ona benzeyip benzemediğini şu an için bilmiyoruz. Bunun için atmosferinde ne gibi gazlar var, buna bakılması gerekiyor. Diğer gezegen 'TOI-1743b' Süper-Dünya türünden bir gezegen. Dünya'dan yaklaşık yüzde 70 daha büyük ve bir karasal gezegen. Muhtemelen atmosferinde uçucu gazları tutamıyor.'

'TOI-1743b'nin, yıldızına çok yakın bir gezegen olduğunu, Dünya Güneş etrafındaki bir turunu 365 günde tamamlarken bu ötegezegenin ise turunu 4 günde tamamladığını ifade eden Yalçınkaya, 'Dolayısıyla ötegezegen, çok yakın ve sıcak. Yıldızından gelen yüksek enerjili maddelere maruz kaldığı için muhtemelen bir atmosferi yok, atmosferi soyulmuş. Bizim Dünya'mızın manyetik alanı, bizi bu tür etkilere karşı koruyor. Çok büyük ihtimalle atmosferini kaybetmiş Süper-Dünya türünden bir gezegen.'

- 'İleride atmosferi gözlenip yaşam var mı, yok mu buna bakılabilir'

Yalçınkaya, bir diğer yıldız olan 'TOI-5799' sisteminin ilginç olduğunu, burada 'TOI-5799b' ve 'TOI-5799c' olmak üzere 2 ötegezegen keşfettiklerini, ikisinin de Dünya'dan yüzde 70 büyük olduğunu söyledi.

Bu sebeple ötegezegenlerin 'Süper-Dünya' kategorisinde olduklarının altını çizen Yalçınkaya, karasal olma ihtimallerinin yüksek olduğunu dile getirdi.

Bu ötegezegenlerden 'TOI-5799b'nin yıldızına yakın ve sistemin iç kısmında yer aldığını ve yıldızının etrafında 4 günde bir turunu tamamladığını belirten Yalçınkaya, yıldıza çok yakın olması nedeniyle gezegenin sıcaklığından dolayı yaşam bulunma ihtimalinin çok düşük olduğunu kaydetti.

'TOI-5799c'nin ise yıldızın yaşanabilir bölgesinde yer aldığını ve bir turunu 14 günde tamamladığını ifade eden Yalçınkaya, şu bilgileri paylaştı:

'Gezegen, yıldızının yaşanabilir bölgesinde yer alıyor. Bu yaşanabilir bölge şu demek, yıldızından öyle bir uzaklıkta olacak ki yüzey sıcaklığı suyun sıvı halde kalabilmesine imkan sağlayacak. Bu gezegenin yaklaşık 63 derece yüzey sıcaklığına sahip olması bekleniyor ama atmosfer de işleri biraz değiştirebiliyor. Bu gezegenin nasıl bir atmosferinin olduğunu bilmiyoruz. Mesela bizim Güneş Sistemi'mizdeki Venüs gibi sera etkisi çok yüksek olan gazları içeriyor olabilir. Dolayısıyla beklediğimizden çok daha sıcak olabilir ya da atmosferin üst katmanlarında yansıtıcılığı yüksek bulutlar olabilir. Kendi yıldızından gelen ışığını geri yansıttığı için beklenenden soğuk da olabilir. Bunu henüz bilmiyoruz ama bu gezegen, atmosfer çalışmalarına müsait. Dolayısıyla gelecekte nasıl bir atmosferinin olduğuna dair bilgiler edinebiliriz.

Şimdiye kadar böyle karasal bir gezegen etrafında bir atmosferin varlığı keşfedilemedi çünkü bunu yapmak çok zor çünkü gezegen zaten çok küçük. Atmosferi daha da ince olduğu için gezegenin atmosferinin varlığını tespit etmek çok zor ama keşfettiğimiz 'TOI-5799c' buna müsait. Aynı zamanda bu gezegen yıldızın yaşanabilir bölgesinin iç sınırında yer alıyor ama yaşam olup olmadığını bilmiyoruz. Eğer yaşam varsa atmosferinde buna dair bazı biyoizler olabilir. İleride atmosferi gözlenip yaşam var mı, yok mu buna bakılabilir.'

Atmosferi gözlenebilecek yaşanabilir bölgedeki karasal gezegenlerin arasında en favorinin 'TOI-5799c'nin olduğuna işaret eden Yalçınkaya, 'Birçok gezegende yaşam olabilir ama bu gezegende yaşam varsa bulunmasına müsaitlik gösteriyor.' dedi.

- 'Atmosferinde yaşama delil sayılabilecek özellikler var'

Çalışmada yer alan ve tezin danışmanlığını yürüten AÜ Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü Genel Astronomi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Özgür Baştürk de öğrencisinin doktora tezi çalışması kapsamında 4 ötegezegenin keşfini gerçekleştirdiğini söyledi.

Bu tarz çalışmaları yapabilmek için uluslararası takımla çalışmak gerektiğini, birçok teleskopla yerden gözlemlerin yapılmasına ihtiyaç duyulduğunu belirten Baştürk, bu kapsamda Şili'den Türkiye'ye, Meksika'dan Kanarya Adaları'na kadar 20'ye yakın teleskopla gözlemlerin gerçekleştirildiğini anlattı.

Öğrencisinin, bu doğrultuda uluslararası takıma öncülük ettiğini, birçok ülkeden gök bilimci ve astrofizikçinin ekipte yer aldığını dile getiren Baştürk, 'Burada 2 gezegen var. Daha yakın olan 'TOI-5799b' gezegeni, yıldızın etrafında bir turunu 4 günde tamamlıyor. Daha uzakta olan 'TOI-5799c' gezegeni ise 14 günde bir turunu tamamlıyor ve yıldıza uzaklığı, üzerinde sıvı suyun bulunabileceği koşulların sağlandığı bir durum yaratıyor. Bu ötegezegenin bulunduğu bölgeye de yaşanabilir bölge diyoruz. 'TOI-5799c', yaşanabilir bölgede bir gezegen ancak bu yaşamın olduğu anlamına henüz gelmiyor.' diye konuştu.

Baştürk, şunları kaydetti:

'Her şeyden önce 'TOI-5799c'nin bir atmosferinin olup olmadığını öğrenmek istiyoruz. Selçuk'un bir sonraki aşamada yapmak istediği çalışma da böyle bir çalışma. James Webb Uzay Teleskobu'yla, bu ötegezegenin geçişlerini gözleyip bir atmosferi var mı, atmosferinde yaşama delil sayılabilecek özellikler var mı, buna bakmak istiyoruz. Bu anlamda karasal gezegen olup da atmosferi bulunan bir gezegen yok ama bu gezegen buna sahip olabilecek az sayıda aday arasında yer alıyor. Az sayıda aday arasında yer aldığı için de James Webb Uzay Teleskobu'nun zaman içinde gözlemek isteyeceği adaylardan biri olacak.'

Belem'in, Amazon Ormanları'na açılan kapı olarak bilinmesi dolayısıyla 'Amazon COP'u' olarak da adlandırılan zirvede dünyanın bu en büyük tropikal yağmur ormanlarının korunmasının, iklim değişikliği ve biyoçeşitlilik kaybıyla mücadeleye katkısı vurgulanacak.

21 Kasım'a kadar devam edecek zirvenin ana gündemlerinden birini ülkelerin iklim hedeflerini içeren Ulusal Katkı Beyanları (NDC) oluşturacak. 2015'teki COP21 zirvesinde alınan kararlar doğrultusunda Paris Anlaşması'na taraf ülkelerin iklim hedeflerini içeren NDC raporlarını her 5 yılda bir, NDC 3.0 raporlarını da bu yıl sonuna kadar yayınlamaları gerekiyor.

Dünya Kaynakları Enstitüsüne (WRI) bağlı 'Climate Watch Data' platformu verilerine göre zirve öncesinde NDC raporlarını BM'ye sunan ülke sayısı 74'te kalırken, 123 ülke henüz raporlarını sunmadı. NDC'ler, dünyanın iklim krizi karşısında nerede olduğunu gösteren Küresel Durum Değerlendirmesi'nin (GST) hazırlanması adına büyük önem taşırken, NDC sunma süreçlerinin COP30 zirvesiyle hızlanması bekleniyor.

COP30, küresel ısınmayı 2 derecede sınırlama, mümkünse 1,5 derecede tutma hedefinin belirlendiği Paris Anlaşması'nın 10. yıl dönümünde gerçekleşirken, zirve öncesinde düzenlenen Liderler Genel Kurulu'nda konuşan BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, dünyanın 1,5 derece hedefinin tutturulması konusunda 'başarısız' olduğunu söyledi.

COP30 zirvesinde Paris Anlaşması'nda verilen taahhütler ve geçen 10 yıl içinde neler yapıldığı da masaya yatırılacak.

- Tarımda yapay zeka kullanımı zirvedeki konular arasında

COP30 kapsamında düzenlenecek tematik programlar, iklim eylemini farklı boyutlarda ele alacak şekilde planlandı. 10-11 Kasım'daki etkinliklerde uyum, şehirler, altyapı, su, atık, yerel yönetimler, biyoekonomi, döngüsel ekonomi, bilim, teknoloji ve yapay zeka temaları öne çıkacak.

Özellikle tarım faaliyetlerinde yapay zeka kullanımı üzerine birçok etkinlik planlanırken bu programlarda yapay zeka destekli sistemlerin, çiftçilere daha doğru hava tahminleri sunularak üretim süreçlerinin optimize edilmesi, tarımın iklim değişikliğine karşı daha dirençli hale gelmesinin sağlanması ele alınacak.

12-13 Kasım'da sağlık, istihdam, eğitim, kültür, adalet ve insan hakları gibi iklim krizinin toplumsal boyutları konuşulacak, 14-15 Kasım'da enerji, sanayi, ulaşım, ticaret, finans ve karbon piyasaları başlıklarıyla sistematik dönüşüme odaklanılacak.

17-18 Kasım'daki programlarda ormanlar, okyanuslar, biyolojik çeşitlilik ve yerli halklarla gençlerin iklim krizi karşısındaki durumu ön plana çıkarken, 19-20 Kasım günlerinde tarım, gıda sistemleri, balıkçılık ve gıda güvenliği konularının yanı sıra kadın, toplumsal cinsiyet ve turizm temaları tartışılacak.

- Önemli yıllık toplantılar

COP30 programı bünyesinde 6-7 Kasım'da gerçekleşen Liderler Genel Kurulu'nda Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva, 60'tan fazla ülkenin devlet ve hükümet başkanları ile temsilcilerini ağırladı.

Liderler Genel Kurulu dışında, her yıl olduğu gibi bu zirvede de önemli yıllık toplantılar düzenlenecek. Kyoto Protokolü'nün 20. Taraflar Toplantısı CMP20, Paris Anlaşması'nın 7. Taraflar Toplantısı CMA7, UNFCCC Uygulama Alt Komitesi (SBI) ile Bilimsel ve Teknolojik Danışma Alt Komitesi (SBSTA) 63. toplantıları bu programlar arasında yer alıyor.

- ABD yerel düzeyde güçlü katılım gösterecek

ABD Başkanı Donald Trump'ın ikinci döneminde ülkesini Paris Anlaşması'ndan bir kez daha çekme kararı alması, ABD'nin iklim müzakerelerindeki rolünü belirsiz hale getirirken bu belirsizlik zirveye katılımda da kendisini gösterdi. Washington yönetimi, COP30 zirvesine üst düzey bir heyetle katılmayacağını duyurdu. Ancak Trump'ın tutumuna tepki olarak, iklim eylemini destekleyen birçok eyaletin yöneticisinin zirveye güçlü şekilde katılması bekleniyor.

ABD'de yerel yönetimler ve kurumları bir araya getirerek ülke genelinde iklim eylemini güçlendirmeyi hedefleyen 'America Is All In' platformu, aralarında valiler, belediye başkanları ve üst düzey eyalet yetkililerinin bulunduğu 100'ü aşkın yerel liderin zirvede yer alacağını açıkladı.

- 'Zirvenin ana gündemi finansal sorunlar ve ticaret etrafında şekillenecek'

Harvard Üniversitesi Çevre Sağlığı Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Alexander More, AA muhabirine, Brezilya'daki zirvenin ana gündeminin finansal sorunlar ve ticaret etrafında şekilleneceğini söyledi.

Yapay zeka konusunun zirve programında önemli yer tuttuğunu belirten More, 'COP30'un gündemlerinden biri yapay zekanın maliyeti ve yüksek enerji tüketiminin, bu teknolojiyi kullanmak için büyük baskı altında olan şirketler ve hükümetleri nasıl etkileyeceği üzerine olacak. Bu teknolojinin getirileri henüz istikrarlı değil.' dedi.

More, istikrarlı ve güçlü ekonomilerde dahi iklim hedeflerine ulaşmanın zor olduğunu dile getirerek, mevcut ekonomik koşullar altında hem işletmelerin hem de hükümetlerin bu hedeflere yönelik adımlar atmasının pek gerçekçi görünmediğini ifade etti.

İnsan odaklı birçok meselenin zirvede geri planda kaldığı eleştirisinde bulunan More, şunları söyledi:

'Aslında herkesin konuşması gereken şey, doğaya dayalı iklim çözümlerini nasıl hayata geçirebileceğimiz olmalı. Örneğin yeniden yabanlaştırma projeleri ya da sürdürülemez ormancılık uygulamalarının sona erdirilmesi gibi adımlar atılabilir. Ayrıca artan sıcaklıklar nedeniyle her yıl binlerce insanın ölümüne yol açan kentsel ısı adalarına karşı enerji açısından nötr çözümler geliştirmek de büyük önem taşıyor.'

- 'İklim krizinin insan sağlığına etkilerinin de ele alınması gerekiyor'

George Mason Üniversitesi İnsan ve Sosyal Bilimler Fakültesi İletişim Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Edward Maibach da belirlenen gündemlerin yanı sıra zirvede iklim krizinin insan sağlığına etkilerinin de ele alınması gerektiğini kaydetti.

Paris Anlaşması'nda belirlenen hedeflerin hala en önemli gündem maddesi olduğuna dikkati çeken Maibach, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Fosil yakıt endüstrisine, COP sürecine gereğinden fazla erişim izni verildi ve bu durum, fosil yakıt çağını hızla sona erdirme yönündeki küresel ilerlemeyi baltalıyor. Her yıl, fosil yakıt şirketleri COP toplantılarına adeta bir 'lobi ordusu' gönderiyor, COP28'e 2 bin 400'den fazla, COP29'a ise yaklaşık 1800 lobici katıldı. Amaçları çok net. Kendi sektörlerini daha fazla sınırlayacak sonuçların önüne geçmek. Fosil yakıt şirketlerinin ve onların lobicilerinin COP toplantılarından dışlanması, iklimimizin ve tüm insanların bugünkü ve gelecekteki sağlığı için hayati önem taşıyor.'

Baykar'dan yapılan açıklamaya göre, Baykar Yönetim Kurulu Başkanı ve Teknoloji Lideri Selçuk Bayraktar tarafından kurulan Fergani Uzay Teknolojileri, milli mühendislik kabiliyetiyle geliştirdiği FGN-100-d2 uydusunu dün Türkiye saatiyle 08.09'da ABD'nin Cape Canaveral SLC-40 Üssü'nden uzaya gönderdi. Böylece, Fergani Uzay'ın Konumlandırma Takım Uydu Projesi'nin ikinci adımı da başarıyla tamamlanmış oldu.

Türkiye'nin en büyük özel sektör uydusu olan 104 kilogram ağırlığındaki FGN-100-d2, SpaceX'in Bandwagon-4 görevi kapsamında uzaya taşındı. Fırlatmadan yaklaşık 74 dakika sonra, Türkiye saatiyle 09.23'te fırlatma aracından ayrılarak hedef yörüngesine başarıyla yerleşti. Ardından ilk telemetri verilerini ileterek göreve resmen başladı.

Fırlatma süreci Fergani Uzay Üst Yöneticisi (CEO) Selçuk Bayraktar ve ekibi tarafından Özdemir Bayraktar Milli Teknoloji Merkezi'nde bulunan Uzay Gözlem ve Kontrol Merkezi'nden anbean takip edildi.

Fergani Uzay, söz konusu projenin ilk adımını 14 Ocak 2025'te başarıyla gerçekleştirmişti. İlk uydu olan 102 kilogram ağırlığındaki FGN-100-d1, ABD'nin Vandenberg Uzay Kuvvetleri Üssü'nden Transporter-12 görevi kapsamında fırlatılmıştı. Fırlatmadan yaklaşık 62 dakika sonra yörüngesine başarıyla yerleşen uydu telemetri verilerini iletmeye başlamıştı.

- 'Hedef Uluğ Bey Küresel Konumlama Sistemi'ni bağımsız bir şekilde hizmete sunmak'

Açıklamada görüşlerine yer verilen Selçuk Bayraktar, Fergani Uzay girişiminin ikinci uydusu FGN-100-d2'nin başarıyla uzaya ulaştığını belirterek, bu uydunun inşa edecekleri Uluğ Bey Küresel Konumlama Sistemi'nin 100 kilogram sınıfında bir test uydusu olduğunu ifade etti.

2022 yılında faaliyete geçen Fergani Uzay'ın 135 takım arkadaşıyla yoluna devam ettiğini aktaran Bayraktar, uyduların mühendislik, sistem ve tasarımlarının tümüyle Fergani ekibince öz kaynaklar kullanılarak geliştirdiğini ve görev süresinin yaklaşık 5 ila 7 yıl arasında olmasını beklediklerini kaydetti.

Bayraktar, 'Hedefimiz 5 yıl içerisinde 100'den fazla uyduya erişerek, Türkiye ile tüm dost ve kardeş coğrafyalarımıza Uluğ Bey Küresel Konumlama Sistemi'mizi bağımsız bir şekilde hizmete kazandırmak ve sunmaktır.' ifadesini kullandı.

- 'Yörünge transfer aracımızı da geliştiriyoruz'

Fergani Uzay'ın çalışmalarına yörünge transfer aracı ile devam edeceğini aktaran Selçuk Bayraktar, şunları kaydetti:

'Bu çalışmaların yanında yörünge transfer aracımızı da geliştiriyoruz. Önümüzdeki günlerde onun da küçük bir test uydusuyla birlikte fırlatması gerçekleştirilecek. Takım arkadaşlarımız bağımsız bir şekilde uzaya çıkma kabiliyeti kazanmak adına fırlatma aracımızın da tasarımına devam ediyorlar. Vatanımıza ve milletimize hayırlı uğurlu olsun.'

Fergani Uzay mühendislerinin milli imkanlarla geliştirdiği FGN-100-d2, yaklaşık 510 kilometre yükseklikte alçak dünya yörüngesinde görev yapacak. 7.6 km/s hızla hareket eden uydu, günde yaklaşık 15 kez dünya turu atacak.

Milli uydu, yerli aviyonik ekipmanlar, milli yazılım entegrasyonu, yeşil itki teknolojisine sahip motoru, yapısal tasarımı ve çevresel testleriyle tamamen Fergani mühendislik ekibi tarafından geliştirildi.

FGN-100-D2 yörüngede operasyon, telemetri-telekomut haberleşmesi, konumlandırma ve faydalı yük iletişimi kabiliyetlerini test edecek.

Uraloğlu, yaptığı yazılı açıklamada, Türkiye'nin ilk yerli ve milli haberleşme uydusu Türksat 6A üzerinden uluslararası ölçekte yeni bir anlaşmaya imza atıldığını bildirdi.

Sri Lanka'nın önde gelen yayın platformu 'Freesat Lanka' ile TÜRKSAT arasında kapasite sözleşmesi imzalandığını belirten Uraloğlu, anlaşma sayesinde Sri Lanka'nın 50 televizyon kanalının bu ay içinde Türksat 6A üzerinden kesintisiz yayın yapmaya başlayacağını vurguladı.

Uraloğlu, işbirliği kapsamında, Sri Lanka'da yayıncılık alanında büyük bir adım atıldığına işaret ederek, 'Bölgenin en güçlü teleport altyapısına sahip firmalarından biri olan Freesat Lanka, Türksat 6A sayesinde Sri Lanka'da yüksek kaliteli ve güvenilir televizyon hizmetini sunmaya devam edecek ve Türksat 6A sayesinde Türksat uydularının kapsama alanı 5 milyar nüfusa ulaşacak. Bu anlaşma, Türkiye'nin uydu kapasitesinin uluslararası pazarda hizmet ihracatına dönüştüğü stratejik bir adım oldu.' ifadelerini kullandı.

- 'Anlaşma, Türkiye'nin küresel yayıncılık pazarındaki iddiasının net göstergesi'

Anlaşmanın Türksat 6A'nın, Türkiye'nin uzaydaki en stratejik hamlelerinden biri olduğu görüşünü pekiştirdiğini kaydeden Uraloğlu, Türkiye'nin kendi teknolojisiyle dünyaya hizmet sunabilen bir ülke haline geldiğini ispatladığına da işaret etti.

Uraloğlu, anlaşmanın Türkiye'nin uydu ihracatında yeni dönemin başlangıcı olduğuna dikkati çekerek, şu değerlendirmede bulundu:

'Sri Lanka'nın 50 televizyon kanalı artık yayınlarını Türksat 6A üzerinden sürdürüyor. Bu sadece bir kapasite kiralaması değildir, Türkiye'nin uzaydaki gücünün, küresel yayıncılık pazarındaki iddiasının çok net göstergesidir. Bu anlaşma, Türkiye'nin uydu hizmetleri ihracatında şimdiye kadar atılmış en güçlü adımlardan biridir. Bugün birçok ülkenin sahip olmadığı bir yayın kapasitesi, Türksat üzerinden dünya pazarının hizmetine sunuluyor.'

Sri Lanka'ya yapılan ihracatın Türksat'ın uluslararası rekabette geldiği seviyeyi gözler önüne serdiğini belirten Uraloğlu, 'Türksat 6A ile Türkiye, dünya uydu pazarında yalnızca izleyen değil, yön veren ülkeler arasına girmiştir. Bugün dünyanın en büyük uydu şirketleriyle aynı masada oturuyoruz, aynı pazara hizmet veriyoruz. Bu anlaşma, bunun en net göstergesidir.' ifadesini kullandı.

- 'Türksat 6A ile teknoloji ve marka değeri ihraç ediyoruz'

Uraloğlu, Türksat'ın yalnızca Türkiye'nin değil, Avrupa'dan Orta Doğu'ya, Orta Asya'dan Güney Asya'ya uzanan çok geniş coğrafyanın yayın dağıtım merkezi haline geldiğini belirterek, Sri Lanka'da kurulan bir televizyon stüdyosunun, Türksat altyapısı sayesinde milyonlarca haneye aynı anda ulaşabildiğinin altını çizdi.

Bir ülkenin uluslararası yayıncılık pazarında söz sahibi olmasının ancak geniş bir kapsama alanı ve güçlü bir uydu altyapısıyla mümkün olduğunu vurgulayan Uraloğlu, şu ifadeleri kullandı:

'Bu tablo, 'Türkiye artık kendi yerli ve milli ürünleri ile uydu teknolojilerinde küresel bir oyuncudur.' demenin en somut, en güçlü ispatıdır. Bu anlaşmayla yalnızca yayın taşıyoruz gibi görünse de aslında Türkiye'nin teknolojik yetkinliğini, mühendislik gücünü ve üretim kabiliyetini ihraç ediyoruz. Türksat 6A ile yalnızca hizmet ihraç etmiyoruz, teknoloji ve marka değeri ihraç ediyoruz.'

Uraloğlu, Türksat'ın uydu ihracat kabiliyetinin her geçen gün büyüdüğüne dikkati çekerek, şunları kaydetti:

'Bu anlaşmalar Türkiye'nin marka değerine doğrudan katkı sağlıyor. Türksat, bugün yalnızca yayın taşıyan bir kurum değil, teknolojisini ihraç eden, yabancı operatörlerle masaya oturan, küresel rekabette yer alan bir teknoloji markasıdır. Sri Lanka ile başlayan bu güçlü adımlar, çok yakında bölgedeki başka ülkelerle de yeni anlaşmaları beraberinde getirecek. Türksat, bu kapasiteyi sadece yayın ve internet hizmeti için değil, kültürel etkileşim, dijital içerik üretimi ve medya teknolojileri alanında bölgesel işbirliklerini artırmak için de stratejik bir fırsata dönüştürdü.'

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, NSosyal hesabından Roketsan tarafından yapılan testi duyurdu.

Görgün, paylaşımında, 'Sessiz bir hazırlık. Tek bir an: Ve gökyüzüne çizilen bir imza. Güzel bir gün, başarılı bir deneme daha.
Kararlı adımlarla menzil uzuyor, vuruş hassasiyeti artıyor. Teşekkürler Roketsan'a ve emeği geçen herkese...' ifadelerine yer verdi.

Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar, NSosyal hesabından test uçuna ilişkin görüntüyü paylaştı.

ASELSAN tarafından geliştirilen MURAD 100-A, sahip olduğu AESA (Active Electronically Scanned Array) mimarisi sayesinde çevik elektronik hüzme yönlendirme kabiliyetine sahip, son teknoloji ürünü çok fonksiyonlu bir atış kontrol radarı olarak görev yapıyor. Sistem, hava-hava ve hava-yer angajmanlarını eş zamanlı olarak yönetebilirken, BVR (Beyond Visual Range) füze güdüm kabiliyetiyle modern hava muharebelerinde oyun değiştirici bir etki yaratıyor.

MURAD 100-A, geniş frekans bandı ve yanca ile yükselişte elektronik hüzme yönlendirme kabiliyetiyle üstün algılama ve takip performansı sunuyor. GaN (Gallium Nitride) güç yükselteç teknolojisiyle yüksek verimlilik sağlayan radar, sayısal hüzme oluşturma (digital beam forming) yeteneğiyle birden fazla hedefi aynı anda hassas biçimde izleyebiliyor. Performansta kademeli azalma (graceful degradation) özelliği sayesinde ise sistem, olası arızalarda bile görevini yüksek güvenilirlikle sürdürebiliyor.

Bu ileri teknolojiler sayesinde MURAD 100-A, KIZILELMA'nın sensör füzyon kabiliyetini artırarak platformun hem hava-hava hem de hava-yer görevlerinde durumsal farkındalığını en üst seviyeye taşıyor. Radar, Türkiye'nin milli savaş uçağı ekosisteminde, elektronik harp ve radar teknolojilerinde yerli çözümlerle yeni bir döneme kapı aralıyor.

AA muhabirinin Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerinden derlediği bilgiye göre savunma, havacılık ve uzay teknolojileri başta olmak üzere sanayinin temel taşı AR-GE harcamaları 10 yılda rekor seviyeye çıktı.

AR-GE harcamaları 2015'te 22 milyar 741 milyon liraya seviyesindeyken 2021'de ilk kez 101 milyar 738 milyon lirayı gördü. Bu tutar 2022'de 198 milyar 670 milyon lira olarak gerçekleşti.

Harcamalar 2023'te 377 milyar 542 milyon lirayken 2024'te tarihi seviye olan 651 milyar 822 milyon lirayla zirveye ulaştı.

Böylece AR-GE harcamaları 2015-2024 döneminde yaklaşık 28,7 katına çıktı. Toplamda ise harcamalar 10 yılda 1 trilyon 592 milyar 604 milyon lirayı buldu.

Gayrisafi yurt içi AR-GE harcamasının Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) içindeki oranı 2015'te yüzde 0,97 iken 2024'te 44 trilyon 587 milyar 225 milyon liralık GSYH içindeki oranı yüzde 1,46 olarak gerçekleşti.

10 yıllık süreçte AR-GE harcamalarının finansmanın yarısından fazlası şirketler tarafından karşılanırken devletin finansmana katkısı yüzde 32,1 oldu.

- Personel sayısı da arttı

Toplam AR-GE personeli sayısı söz konusu dönemde 193 bin 568 kişi artış gösterdi. Tam zaman eşdeğeri (TZE) cinsinden personel sayısı 2015'te 116 bin 905 kişi iken 2024'te 310 bin 473 kişiye çıktı.

Kadın AR-GE personel sayısı, geçen yıl 106 bin 74 kişiyle toplam AR-GE personel sayısının yüzde 34,2'sini oluşturdu. Bu pay 2015'te 43 bin 48 kişiyle yüzde 31,4 seviyesindeydi.

- Doktoralı personel oranı arttı

Geçen yıl AR-GE personeli öğrenim durumu incelendiğinde, yüzde 39,9'unun lisans eğitim düzeyine sahip olduğu görüldü. Bunu sırasıyla yüzde 30,6 ile doktora veya eşdeğeri, yüzde 20,3 ile yüksek lisans, yüzde 4,9 ile meslek yüksekokulu, yüzde 4,4 ile lise ve altı kategorileri takip etti.

AR-GE harcamalarının geçen yıl en yüksek olduğu bölge 2015'teki gibi yine İstanbul oldu. İstanbul'u, Ankara, Kocaeli bölgeleri ile Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova bölgesi takip etti.

- Yüksek teknoloji AR-GE harcamaları 42,3 katına çıktı

İmalat sanayisinde teknoloji düzeyine göre AR-GE harcamalarına bakıldığında, verilerin tutulmaya başlandığı 2015 yılından 2017'ye kadar orta-yüksek teknolojiye yapılan yatırımlarının başı çektiği görüldü.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Milli Teknoloji Hamlesi'ni hayata geçirme kararlılığıyla doğru orantılı şekilde yüksek teknolojide yatırımlar hız kazandı.

Bu kapsamda 2015'te yüksek teknolojide AR-GE harcaması 2 milyar 332 milyon lira iken bu rakam 10 yılda 42,3 katına çıkarak 98 milyar 640 milyon liraya yükseldi.

- En fazla AR-GE yüksek teknoloji faaliyetlerinde

AR-GE faaliyeti yürüten girişimler teknoloji düzeylerine göre sınıflandırıldığında ise yüksek teknoloji faaliyetinde bulunanlar öne çıktı.

Geçen yıl imalat sanayisindeki 210 milyar 506 milyon liralık AR-GE harcamasının yüzde 46,9'unu yüksek teknoloji faaliyetinde yer alan girişimlerin gerçekleştirdiği görüldü.

İmalat sanayisindeki toplam AR-GE harcamasının yüzde 40,2'si orta yüksek, yüzde 8,2'si orta düşük ve yüzde 4,7'si düşük teknoloji faaliyetindeki girişimler tarafından yapıldı.

2015-2024 yıllarında AR-GE harcamaları ve bu alanda çalışan personel sayıları şöyle:

Turnacı, AA muhabirine, dün gerçekleştirilen 5G ihalesine ilişkin değerlendirmede bulundu.

İhalenin Türkiye'nin dijital geleceği açısından tarihi bir dönüm noktası olduğunu vurgulayan Turnacı, bu önemli adımın ülkenin iletişim ve teknoloji sahnesinde yeni bir döneme girişinin simgesi olduğunu söyledi.

Turnacı, gelişen teknolojilere ayak uydurmanın ve bu teknolojilerin hazırlığını yaparak öncü bir ülke konumuna gelmenin stratejik bir gereklilik olduğunu dile getirdi.

5G'nin endüstri ve sanayide devrim niteliğinde bir dönüşüm oluşturacağına işaret eden Turnacı, şöyle konuştu:

'5G ekonomiye hem doğrudan hem de dolaylı birçok katkı sağlayacak. Vatandaşlar 5G ile birlikte 10 kata varan hız artışı yaşayacak, dijital toplum olma yolunda mobiliteyi çok daha etkin kullanabilecek. Bu dönüşümün en somut etkilerinden biri, akıllı telefon ekosisteminde yaşanacak değişim olacak.'

- 'Üretici firmaların gerekli özveriyi göstereceğini öngörüyoruz'

Şu anda Türkiye'de 5G uyumlu olmayan yaklaşık 63 milyon cihaz bulunduğu bilgisini veren Turnacı, 5G teknolojisini deneyimlemek isteyen vatandaşların yeni nesil uyumlu cihazlara yönelmesini beklediklerini ifade etti.

Turnacı, bu durumun cep telefonu satışlarını ciddi oranda etkileyeceğine dikkati çekerek, şunları kaydetti:

'Satış grafiğinde yüzde 100'e varan bir artış ihtimali olabilir. Üretici firmaların da en makul fiyatlarla ürünlerini vatandaşlarla buluşturmak için gerekli özveriyi göstereceğini öngörüyoruz. Özellikle yerli üretimin bu alanda artması, teknolojik dönüşüm açısından büyük önem taşıyor. Yerli markalar 5G ile uyumlu cihazlar geliştirmeli. Bu durum ülkemizin dijital bağımsızlığına ve rekabet gücüne katkı sunacak stratejik bir adım olacaktır.'

5G teknolojisinin ultra yüksek hızlar, düşük gecikme süreleri ve aynı anda milyonlarca cihazın bağlantı kurabilme kapasitesiyle hem iş dünyasında hem de günlük yaşamda köklü bir dönüşümün habercisi olduğunu vurgulayan Turnacı, bu teknolojinin mobil oyunlardan bulut tabanlı uygulamalara, yapay zekadan nesnelerin internetine kadar geniş bir yelpazede yenilikleri hayata taşıyacağını anlattı.

- 'Bu teknoloji, küresel ekonomi içinde önemli bir paya ulaşacak'

Turnacı, özellikle yapay zeka çözümlerinin, 5G'nin sunduğu hız ve düşük gecikme avantajıyla çok daha güçlü hale gelmesini beklediklerine dikkati çekerek, şu değerlendirmede bulundu:

'Sektörel açıdan bakıldığında 5G, akıllı şehirler, otonom araçlar, nesnelerin interneti ve Endüstri 4.0 gibi alanlarda yeni iş modellerinin oluşmasına zemin hazırlıyor. Bu dönüşüm, sağlık, eğitim, lojistik ve üretim gibi kritik sektörlerin büyümesini hızlandıracak, ülke ekonomisine uzun vadeli bir ivme kazandıracaktır. 5G pazarı dünya genelinde hızla büyümeye devam ediyor. Önümüzdeki yıllarda bu teknoloji, küresel ekonomi içinde önemli bir paya ulaşacak. 5G'ye yapılan yatırımlar arttıkça, bu alandaki ürün ve hizmet çeşitliliği de genişleyecek. Türkiye'nin bu büyüme tablosunda güçlü bir yer edinebilmesi, bugün atılan adımların ve yatırımların kararlılıkla sürdürülmesine bağlıdır.'

5G'nin yalnızca bir teknoloji yatırımı değil, aynı zamanda bir vizyon meselesi olduğunu belirten Turnacı, Türkiye'nin dijital dönüşüm yolculuğunda güçlü bir itici güç olacak bu yeni dönemin, hem ekonomik kalkınmayı destekleyeceğini hem de toplumsal yaşamın her alanına dokunacağını sözlerine ekledi.

CYROPS Siber Güvenlik AŞ'nin geliştirdiği Hackviser platformu, gerçek saldırı senaryolarını simüle ederek kullanıcıların siber güvenliği yaşayarak öğrenmesini sağlıyor.

CYROPS Siber Güvenlik AŞ ortağı ve Hackviser CEO'su Sadican Üstün, 10. e-Safe Siber Güvenlik Zirvesi kapsamında AA muhabirine yaptığı açıklamalarda, Türkiye'de siber güvenlik eğitiminde teori-pratik dengesinin önemine dikkati çekti.

Üstün, Hackviser'ın klasik video tabanlı eğitimlerden farklı olarak tamamen senaryolaştırılmış ve uygulamalı bir yapıya sahip olduğunu belirtti. Üstün, 'Siber güvenlikte başımıza gelebilecek neredeyse tüm olayları senaryolaştırdık ve simüle ettik. Kullanıcı, gerçek sistemleri hackleyerek kendisini geliştirebiliyor.' dedi.

CYROPS'un 2021'de Zonguldak Teknopark çatısı altında kurulduğunu hatırlatan Üstün, bugüne kadar Türkiye, Özbekistan ve Suriye dahil farklı ülkelerde yaklaşık 2000 öğrenciye yüz yüze eğitim verdiklerini söyledi.

Üstün, Hackviser eğitim platformunun ise 80'den fazla ülkeye ihraç edildiğini ve platformun dünya çapında 60 bin kullanıcısının olduğunu vurguladı. Platformun kullanıcı kitlesinin yalnızca öğrencilerle sınırlı olmadığını, uzmanların da Hackviser üzerinden kendilerini geliştirmeye devam ettiğini belirtti.

- 'Beşinci savaş alanı' ve yerli ürün ihtiyacı

Sadican Üstün, siber güvenliğin artık 'beşinci savaş alanı' olarak tanımlandığını vurgulayarak, yerli ve milli ürünlerin stratejik önemine değindi. Üstün, 'Bir güvenlik duvarını kuruma konumlandırdığınızda o kurumun tüm güvenliği ona emanet ediliyor. Eğer bu ürün yerli değilse, güvenliğimiz o nerede geliştirildiyse onlara emanet demektir. Bu yüzden siber güvenlikte yerli ve milli ürün geliştirmek öncelikli alanlardan biri olmalı.' diye konuştu.

Şirketlerini de bu amaçla kurduklarını belirten Üstün, ticari kaygılardan ziyade 'yerli bir ürün geliştirme hedefiyle yola çıktıklarını' dile getirdi. Üstün, 'Bir ürün yapalım, yerli ve milli olsun, Türkiye'deki siber güvenlik sektörüne biz de katkıda bulunalım istedik.' ifadelerini kullandı.

Siber güvenlik alanında kariyer yapmak isteyen gençlere de seslenen Üstün, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 'Siber Vatan' projesine dikkati çekti.

Üstün, 'Biz de ilk eğitimimizi oradan almıştık. Türkiye'de 33 ilde düzenlenen bu eğitimler sıfırdan ileri düzeye kadar pratik odaklı ilerliyor. Öğrenciler yılda ortalama 4 defa eğitim alabiliyor.' dedi.

Sadican Üstün, sektörde teknik bilginin yanı sıra güçlü bir çevrenin de önemli olduğunu vurgulayarak, öğrencilere etkinliklere katılmaları çağrısında bulundu.

- Türkiye'de siber güvenlik eğitim ekosistemi

Türkiye'de siber güvenlik alanında nitelikli insan kaynağı oluşturmak son yıllarda hem kamu politikalarının hem de özel sektör yatırımlarının öncelikli hedefi haline geldi.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 'Siber Vatan' projesi, bu alanda genç yeteneklerin erken aşamada fark edilip yetiştirilmesini amaçlıyor. Proje kapsamında bugüne kadar 30'dan fazla ilde binlerce öğrenciye uygulamalı eğitim verildi.

Bunun yanı sıra Teknoparklar bünyesinde kurulan start-up'lar ve özel sektör platformları, uygulamalı eğitim modelleriyle sektöre yeni bir dinamizm kazandırıyor. Üniversitelerle işbirliği içinde yürütülen Capture the Flag (CTF) yarışmaları, etik hacker kampları ve sızma testi laboratuvarları, öğrencilerin sahaya yakın deneyimler edinmesini sağlıyor.

Uzmanlara göre, siber güvenlik aynı zamanda stratejik bir ulusal güvenlik meselesi. Bu nedenle yerli platformların ve Türkçe içerikli eğitimlerin yaygınlaşması, hem insan kaynağının kalitesini artırıyor hem de dışa bağımlılığı azaltıyor.

Şirketten yapılan açıklamaya göre, Bayraktar KIZILELMA, muharebe yeteneklerini kanıtladığı uçuş testlerine bir yenisini daha ekledi. Milli insansız savaş uçağının test süreci planlanan takvime uygun şekilde başarıyla ilerliyor.

Tekirdağ'ın Çorlu ilçesindeki AKINCI Uçuş Eğitim ve Test Merkezi'nde icra edilen testler kapsamında, Bayraktar KIZILELMA'nın üçüncü prototipi olan PT-3 iki ayrı sorti gerçekleştirdi. İlk uçuşta ASELSAN tarafından geliştirilen TOLUN mühimmatını ateşleyen Bayraktar KIZILELMA, hedefi tam isabetle vurdu. İkinci uçuşunda ROKETSAN üretimi TEBER-82 Kanatlı Güdüm Kiti ile havalanan milli insansız savaş uçağı, bu atışta da hedefi başarıyla imha etti.

Bayraktar KIZILELMA'nın geliştirme faaliyetleri kapsamında ilk prototiplerden elde edilen tecrübeler sayesinde üretim prototipinde önemli değişikliklere gidildi. Yapısal iyileştirmelerin yanı sıra aviyonik mimarisinde geliştirmeler yapıldı. Entegrasyonu başarıyla tamamlanan art yakıcılı motor alternatifi ile uçuş gerçekleştirildi. Güçlü yeni motoruyla ses hızına yaklaşacak olan Bayraktar KIZILELMA, aerodinamik iyileştirmeler sayesinde yüksek hızlarda çok daha iyi manevra yapabilecek. Sahip olduğu AESA radarı ile kazandığı yüksek durumsal farkındalık sayesinde ise en zorlu görevleri icra edebilecek.

- 2026'da envantere girmesi hedefleniyor

Bayraktar KIZILELMA Projesi 2021'de başladı. 14 Kasım 2022'de üretim hattından çıkan TC-ÖZB kuyruk numaralı Bayraktar KIZILELMA, Çorlu'da bulunan AKINCI Uçuş Eğitim ve Test Merkezi'ne intikal etti. Burada yer testlerini süratli bir şekilde başarıyla tamamladıktan sonra 14 Aralık 2022 tarihinde ilk uçuşunu gerçekleştirdi. Bayraktar KIZILELMA bir yıl gibi rekor bir sürede gökyüzü ile buluştu. Test faaliyetleri sürerken seri üretim sürecine de geçilen Bayraktar KIZILELMA'nın 2026 yılında envantere girmesi hedefleniyor.

Bayraktar KIZILELMA, TEKNOFEST 2023 boyunca dünya havacılık tarihinde ilk olan uçuşlara imza attı. Bayraktar AKINCI TİHA ile formasyon uçuşları gerçekleştiren Bayraktar KIZILELMA, 1 Mayıs 2023 tarihinde ise F-16 savaş jeti SOLOTÜRK ve F-5 jet uçaklarından oluşan Türk Yıldızları ile İstanbul semalarında filo konseptiyle kol uçuşu icra etti. Dünya havacılık tarihi için dönüm noktası olan bu uçuş konseptleri geleceğin hava muharebesine de yön verecek.

- İhracat şampiyonu ve dünyanın en büyük İHA şirketi

Başlangıçtan bugüne tüm projelerini öz kaynakları ile yürüten Baykar, 2003 yılındaki İHA AR-GE sürecinin başlangıcından itibaren tüm gelirlerinin yüzde 83'ünü ihracattan elde etti. 2023'te 1,8 milyar dolarlık ihracat yapan Baykar, ülkede tüm sektörlerde en çok ihracat gerçekleştiren ilk 10 firma arasında yer aldı. Dünya insansız hava aracı ihracat pazarının en büyük firması olan Baykar, 2024 yılında da küresel ölçekteki başarısını sürdürdü ve gelirlerinin yüzde 90'ını ihracattan elde ederek 1,8 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdi.

2023 ve 2024 yıllarında Türkiye'deki tüm sektörlerde en çok ihracat yapan ilk 10 firma arasına girerek İhracatın Şampiyonları Ödülü alan Baykar, 2021, 2022, 2023 ve 2024 yıllarında Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayi Başkanlığı ve Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre savunma ve havacılık sektörünün ihracat lideri oldu. 2023'te sektör ihracatının üçte birini tek başına yapan Baykar, 2024 yılında da savunma ve havacılık sektörü toplam ihracatının dörtte birini tek başına gerçekleştirerek Türkiye'yi küresel SİHA ihracat pazarında lider konuma taşıdı.

Dünyanın en büyük insansız hava aracı şirketi olan Baykar, Bayraktar TB2 SİHA için 35 ülkeyle, Bayraktar AKINCI TİHA için ise şimdiye kadar 15 ülke ile olmak üzere toplam 36 ülkeyle ihracat anlaşması imzaladı.

MÜSİAD Ankara Şubesinin ev sahipliğinde düzenlenen 5. Askeri Radar ve Sınır Güvenliği Zirvesi, Hacettepe Üniversitesi Beytepe Kongre Merkezi'nde İçişleri Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı ve Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığının desteğiyle 7-8 Ekim'de gerçekleştiriliyor.

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı Elektronik Harp ve Radar Sistemleri Daire Başkanı Muhammet Sami Ulukavak, panel moderatörü olarak gerçekleştirdiği konuşmada, geleneksel radar sistemlerinin yerini öğrenen, analiz eden ve saniyeler içerisinde cevap veren, karar alabilen yapay zeka destekli radar sistemleri aldığını ifade etti.

Ulukavak, 'Birleşmiş Milletler'e göre savunma teknolojilerinde yapılan yatırım 2 trilyon doları aşmış durumda. Bunun 300 milyar dolardan fazlası yapay zeka tabanlı sistemlere ayrılıyor. Geçen yıl ABD Savunma Bakanlığının yayınladığı rapora göre ise yapay zeka sayesinde radar sistemlerinin hedef tanıma doğruluğu yüzde 85'lerden yüzde 98'lere çıkmış durumda. Bu da radar ve benzer algılama sistemlerinde yapay zekanın önemini gösteriyor.' diye konuştu.

ASELSAN Radar Sistem Mühendisliği Direktörü Dr. Ülkü Doyuran, çok fazla verinin işlendiği ve tüm sistemlerin birbirine bağlanmasının elzem olduğu savaş ortamında, radar sistemlerinin yapay zeka tabanına geçmesinin önemini vurguladı.

Doyuran, 'Karar destekli otokontrol, silah yönlendirme gibi görevleri düşününce yoğun bir verinin sağlıklı şekilde işlenmesi gerekiyor. Yapay zeka, çok fazla verinin olduğu ve operatörde yoğunluğa neden olabilecek ortamlarda bize doğru çözümler veriyor.' dedi.

Yeni savaş ortamlarda ortaya çıkabilecek tahmin edilemeyen etkiler için de yapay zekanın veri işlemesinden yüksek oranda faydalanılabileceğini aktaran Doyuran, tehdit sınıflandırma, yetki sınıflandırma gibi konularda yapay zekayı kullanmanın kolay ve etkili olduğunu söyledi.

Doyuran, operasyonlar ile ilgili kritik kararların alınacağı stres altındaki durumlarda yapay zekayı çok dikkatli ve belirli bir seviyede şüphe ile yaklaşarak kullanmak gerektiğini ifade etti.

- Radarın önemi artacak

RST Teknoloji Mühendislik ve AR-GE Genel Müdür Yardımcısı Dr. Okan Mert Yücedağ, elektronik harp ortamında radarın en temel unsurlardan biri haline geleceğini söyledi.

Yücedağ, radar sistemlerinde yüksek ve yoğun seviyede verinin olduğu alanlarda yapay zekanın kullanılabilmesinin yanı sıra farklı uygulama örneklerinin ortaya çıkabileceğini dile getirerek, şöyle konuştu:

'Günümüzde elektromanyetik spektrumda çok fazla doluluk var. En önemli kısmı jammer'lar/karıştırıcı sistemler. Fakat artık değişen elektronik harp ortamında karıştırıcı sistemlerin de dönüşeceğini göreceğiz. Yakın gelecekte görebileceğimiz, radara sahte hedef algılatma durumu ortaya çıkabilir. Elektromanyetik spektrumu bastırarak radarı çalışmaz hale getirmek yerine, radarı sahte hedef olarak göstererek etki menzilini değiştirebilir veya enerjisini ve zamanını başka yerlere harcamasına neden olabilir. Bu tür tehditlere karşı gelişmiş yapay zekaların elektronik harp ortamında eğitilmesinin önemi daha çok ortaya çıkacaktır.'

Meteksan Savunma Radar Sistemleri Teknik Lideri Cesur Karabacak de panel konuşmasında radar sistemlerinde her hedefin kendine özgü bir hareketi olduğunu ve yapay zeka kullanımının bu hedefleri tanıma konusunda etkili destek verebileceğini ifade etti.

Askeri alanda hedeflerin tanınması, insan ve hayvan ayrımının yapılması, hareket tespiti gibi çalışmalarda yapay zekaların eğitildiğini belirten Karabacak, sağlık alanında da hastane içinde olası kazaları tespit edebilecek yapay zekaların geliştirilmesi için çalışmalar yürütüldüğünü söyledi. Karabacak, aynı zamanda bina içerisinde hareket tespit için de yapay zekaların geliştirildiğini kaydetti.

Baykar'dan yapılan açıklamaya göre, Baykar'ı ziyaret eden İtalya Savunma Bakanlığı heyetine, İtalya Savunma Bakan Yardımcısı Matteo Perego di Cremnago başkanlık etti.

İtalya Hava Kuvvetleri Komutanı Korgeneral Antonio Conserva, İtalya Kara Kuvvetleri Komutanı Korgeneral Carmine Masiello, İtalya Deniz Kuvvetleri Komutan Yardımcısı Koramiral Giuseppe Berutti Bergotto'nun yanında, İtalyan savunma sanayisi devi Leonardo'nun Strateji ve İnovasyondan Sorumlu Eş Başkanı Simone Ungaro ile İş Geliştirmeden Sorumlu Eş Başkanı Carlo Gualdaroni de ziyarette hazır bulundu.

Heyette İtalyan ordusunun hava, kara ve deniz komutanlıklarının farklı birimlerinden komutanlar da yer aldı.

İtalyan heyetine ziyaret sırasında Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar ve Baykar Genel Müdürü Haluk Bayraktar'ın yanı sıra Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Metin Tokel, 1. Ordu Komutanı Orgeneral Bahtiyar Ersay ve Roketsan Genel Müdürü Murat İkinci eşlik etti.

- Uçuş ve atış gösterimi yapıldı, kapsamlı brifing verildi

Heyetin ilk durağı Baykar'ın Tekirdağ'ın Çorlu ilçesinde bulunan AKINCI Uçuş Eğitim ve Test Merkezi oldu. Burada misafir heyete yönelik özel bir uçuş gösterimi düzenlendi.

Gösterim kapsamında Bayraktar TB3 SİHA, Bayraktar AKINCI TİHA ve Bayraktar KIZILELMA insansız savaş uçağı uçuş gerçekleştirdi. Gösterim sırasında Bayraktar TB3 SİHA, Roketsan tarafından üretilen MAM-L mühimmatları ile başarılı bir atış gösterimi de icra etti.

İtalya heyeti Çorlu'daki temasların ardından Baykar'ın İstanbul'daki ana yerleşkesi olan Özdemir Bayraktar Milli Teknoloji Merkezi'ne geçti. Burada Selçuk Bayraktar, Haluk Bayraktar ve Baykar'ın proje yöneticileri tarafından heyete, devam eden projeler ve gelecekteki teknolojik vizyon hakkında kapsamlı brifing verildi.

Ziyaret, yapılan sunumlar ve görüşmelerin ardından heyetin İstanbul'dan ayrılmasıyla sona erdi.

MÜSİAD Ankara Şubesi'nin ev sahipliğinde düzenlenen 5. Askeri Radar ve Sınır Güvenliği Zirvesi, Hacettepe Üniversitesi Beytepe Kongre Merkezi'nde İçişleri Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı ve Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığının desteğiyle gerçekleştiriliyor.

HAVELSAN Genel Müdürü Mehmet Akif Nacar, etkinliğin 'Vizyon Konuşması' başlıklı bölümünde, sınır güvenliğinin sadece Türkiye'de değil, dünyada da çok güncel bir konu olduğunu vurguladı.

Birbirine sınırı olmayan ülkelerin operasyon yapabildiğini kaydeden Nacar, 'Bütün bunların yapılmasının temelinde aslında bilgi gücü, istihbarat gücü ve komuta kontrol gücünün yattığını biliyoruz. Bütün bu komuta kontrol ve bilgi gücünün de yapay zekayla analizler yapıldığı, senaryolar geliştirildiği zaman daha farklı mecralara operasyon yapılabildiğini, kapasite geliştirebildiğini görüyoruz. Bizim geliştirdiğimiz teknolojilerde kullanıcı için değer oluşturmak temel prensibimiz. Bu nedenle de özgün ve ihtiyaçlara özel çözümlere odaklanıyoruz.' diye konuştu.

Nacar, HAVELSAN'ın sınır, petrol ve doğal gaz boru hatları, kritik tesis güvenliği gibi tecrübeleriyle dünyanın farklı coğrafyalarındaki projeleri de şekillendirerek yönetmeye çalıştıklarını ifade etti.

HAVELSAN'ın geliştirdiği otonom sistemlerin, sınır güvenliği sisteminin parçası olabilecek yazılım çözümleri ürettiklerini bildiren Nacar, en yetkin oldukları alanlardan birinin komuta kontrol sistemleri olduğunu kaydetti.

- 'Güvenlik güçlerimiz bizlere her zaman ilham kaynağı oluyor.”

Nacar, gözetlenen sınırdan gelen verileri analiz edip, anlamlı veriler haline getirmenin önemine dikkati çekerek, anormal durumları tespit etmek ve anında aksiyon alabilmek için HAVELSAN'ın Harbiye Müşterek Komuta Kontrol Sistemi'ni geliştirdiklerini ifade etti.

Harbiye Müşterek Komuta Kontrol Sistemi'ni devriye ve hudut alanlarında geliştirdiklerini belirten Nacar, 'Sınır güvenliğinde gerçek zamana yakın durumsal farkındalık oluşturmak, kullanıcıya karar ve müdahale üstünlüğü sağlamayı amaçlıyor. İhlali ne kadar erken tespit ederseniz, ne kadar erken tehlikenin yaklaştığını tespit ederseniz o kadar çabuk müdahale için zamanınız olur ve bu müdahaleyi zamanında gerçekleştirecek planlama şansınız olur. Alternatif planları devreye alma şansınız olur. Sadece burada komuta kontrol sisteminin güçlü olması değil, aynı zamanda bu komuta kontrol sisteminin gömülü eğitim sağlıyor olabilmesi de önemli bir kritik bileşen.' diye konuştu.

Nacar, geliştirdikleri sistemlerin Türkiye'nin yanı sıra dost ve kardeş ülkelerin güvenlik güçleri tarafından da kullanılmakta olduğunu vurgulayarak, şöyle devam etti:

'Zor bir coğrafyada olmamız bir dezavantaj gibi görünse de bu bizi aynı zamanda diri tutmaya da yarıyor. Güvenlik güçlerimiz sahada fedakarca çalışıyor. Bu kadar yoğun işler arasında bizim ürünleri sahada bire bir kullanıcı olarak da test edip bize geri dönüşler yapıyorlar. Bu çok kıymetli bir şey, daha ileri teknolojileri geliştirmek, doğru ürünleri geliştirmek, yanlışlıkları düzeltmek, hataları elimine etmek için bizlere her zaman ilham kaynağı oluyorlar.”

Uraloğlu, yazılı açıklamasında, 16 Ekim'de gerçekleştirilecek 5G yetkilendirme ihalesi öncesi değerlendirmede bulundu.

Türkiye'nin dijital altyapısını 5G ile daha güçlü, daha hızlı ve daha verimli hale getirmek için önemli bir süreç başlattıklarını vurgulayan Uraloğlu, 5G teknolojisinin sadece bireysel kullanıcılar için değil, aynı zamanda sanayi, sağlık, ulaşım ve tarım gibi tüm stratejik sektörler için yepyeni bir dönemin başlangıcı olacağını bildirdi.

Uraloğlu, 5G teknolojisinin çok daha düşük gecikme süreleri ve çok daha yüksek bağlantı kapasiteleri ile sadece günlük hayatı değil, iş yapış biçimlerini de değiştireceğine dikkati çekerek, şu değerlendirmelerde bulundu:

“2G, 3G ve 4,5G hizmetlerini başarıyla sürdüren işletmecilerimizle yoğun teknik çalışmalar yürüttük. Yeni dönemle birlikte mobil internet hızlarında, 4,5G'ye kıyasla 10 kata varan artış deneyimlenebilecek. Bu açıdan bakıldığında 5G teknolojisi sahip olduğu çok düşük gecikmeli mobil iletişim ve yoğun makine tipi haberleşme özellikleriyle birçok sektörde iş süreçlerinde önemli değişikliklere yol açacak. Örneğin tam otonom sürüş, uzaktan ameliyat, akıllı tarım, akıllı fabrikalar gibi alanlarda 5G'nin sunduğu imkanlardan faydalanılacak.'

- Yerlilik ve millilik teşvik ediliyor

Bu teknolojiyle birlikte akıllı şehir uygulamalarının daha fazla gelişeceğine işaret eden Uraloğlu, 'Akıllı yol uygulamaları, nesnelerin hızlarının tespit edilmesi ve birbirleriyle paylaşılması sayesinde yol güvenliğinin artırılması, nesnelerin internetine yönelik uygulamalarla birlikte otoparkların ve enerji yönetiminin daha etkin bir şekilde kullanılabilmesi mümkün olacak.' ifadelerini kullandı.

Uraloğlu, 5G altyapısında yerlilik ve milliliğin teşvik edildiğini belirterek, 'Yüzde 60'a varan oranda yerli ürün, yüzde 30'a kadar milli haberleşme ürünü kullanma zorunluluğu olacak. Böylece hem teknolojide dışa bağımlılığı azaltacak hem de yerli üretimi teşvik edeceğiz.' değerlendirmesini yaptı.

Bakan Uraloğlu, 5G ihalesini 16 Ekim'de gerçekleştireceklerini ve 1 Nisan 2026 itibarıyla mobil işletmecilerin 5G hizmeti sunmaya başlayacağını kaydetti.

Anadolu Ajansının (AA) 'Kuraklığın gölgesinde tarım' dosyasının bu haberinde, Türkiye'de bu yıl yaşanan kuraklığın hangi bölgeleri ve ürünleri etkilediği ele alındı.

Meteoroloji Genel Müdürlüğünün Standartlaştırılmış Yağış İndeksi (SPI) verilerine göre Ağustos 2025'te Türkiye'nin yarısından fazlası 'çok şiddetli' veya 'olağanüstü' kuraklık kategorisinde yer aldı. Eylül ayı verilerine bakıldığında ise kuraklığın etkileri sürüyor.

Bu durum, özellikle İç Anadolu'nun Batı ve Güney Bölgeleri'nde toprak nemi düşüşüne, buğday ve mısır gibi temel ürünlerin verimlerinde önemli azalmaya neden olarak tarımı derinden etkiliyor.

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Ulukan, AA muhabirine Türkiye'de kuraklığın bu tarım yılında hemen her ürünü etkilediğini söyledi.

Ulukan, kuraklığın, bir bölgenin nem miktarındaki geçici dengesizliğin o bölgedeki su kıtlığı ile ilişkisi olduğunu belirterek, doğal bir iklim olayı olan kuraklığın, bu yıl tarımsal üretimi ciddi ölçüde etkilediğini vurguladı.

Türkiye'de toprakların dörtte üçünün kurak ve yarı kurak iklimin etkisinde olup, bu durumun dünyada toplam 4,3 milyon kilometrekareden daha çok alanda kendisini hissettirdiğine işaret eden Ulukan, 'Bu tarım yılında kuraklık, pek çok tarla, bahçe, sebze ve meyveyle, baklagil ve buğdaygil yem bitkileri ile çayır ve meralarda, hatta ormanlık alanlarda kendisini gösteriyor.' ifadesini kullandı.

- 'Türkiye'de tarımsal kuraklık öne çıktı'

Ulukan, kuraklığın meteorolojik, tarımsal ve hidrolojik olarak üçe ayrıldığına dikkati çekerek, 'Bu yıl meteorolojik kuraklıkla başlayan süreç, birçok bölgede tarımsal kuraklığa dönüştü. İzmir'de 6-7 ay boyunca tarımsal kuraklık etkili oldu. İç Anadolu'da görülen kısa süreli yerel sağanak yağışlar toprak profilini ancak hafifçe yıkadı, artan sıcaklıklarla su hızla buharlaştı. Hidrolojik kuraklıkta, hatalı tarımsal uygulamalar ve yer altı sularının aşırı kullanımı, izinsiz kuyu açma girişimleri diğer kuraklıklarla birleşerek, etkiyi daha da derinleştirdi.' diye konuştu.

Kuraklığın kültür bitkilerindeki büyüme ve gelişmeyi doğrudan etkilediğini belirten Ulukan, sıcaklıkların artmasıyla kuraklığın bitkisel üretimde fizyolojik, reaksiyonel ve metabolik olan süreçleri bozarak, çiçeklenmenin erkene kaymasına, hasat zamanının değişmesine ve ürünlerde ekonomik önem taşıyan kısımların henüz olgunlaşamadan oluma gelmelerine neden olduğunu anlattı.

Ulukan, kuraklığın en şiddetli etkilediği bölgelerin İç Anadolu, Marmara, Ege, Akdeniz, Güneydoğu Anadolu ve Orta-Batı Karadeniz olduğuna işaret ederek, şöyle devam etti:

'İç Anadolu'da buğday ve arpa, yulaf, tirtikale, Marmara ve Ege'de bazı meyve ve sebzelerle patates, soğan, zeytin, Akdeniz'de limon, domates ve çilek, Güneydoğu'da pamuk ve mısır, Karadeniz'de çay, kivi kuraklıktan olumsuz etkilendi. Genel olarak tarım ürünlerindeki verim ve verim unsurlarında oluşan kayıplar yüzde 4 ila 65 arasındadır. Kuraklıktan en çok etkilenmesini beklediğim ürünler buğday, arpa, yulaf, ayçiçeği, pamuk, zeytin, şeker pancarı, keten, domates, kışlık patates, soğan, havuç, nar, limon, çilek, kiraz, badem gibi tarla ve bahçe bitkileridir.'

- 'Damla sulama ve kapalı kanallar kullanılmalı'

Baraj, göl, gölet ve yer altı su seviyelerindeki düşüşün tarımsal sulama açısından risk oluşturduğunu vurgulayan Ulukan, sulamada ileri teknolojilerin kullanılmasının zorunlu olduğunu kaydetti.

Ulukan, tarladaki sulama sırasında bitki kök bölgesine verilen su miktarının, buharlaşan sudan fazla miktarda olması gerektiğini kaydederek, 'Bu nedenle öğlen saatlerinde sulama yapılmamalı, sabahın erken ya da akşam ve serin olan saatler tercih edilmeli, damla sulama ve kapalı kanallar kullanılmalı. Aksi halde su kayıpları artacağından kuraklık riski de derinleşecektir.' dedi.

Çiftçilerin kuraklık karşısında bazı uyum yöntemleri geliştirdiğini aktaran Ulukan, üreticilerin kuraklığa dayanıklı bazı bitki türlerini tercih ettiklerini, ancak sulama tekniklerinin, ürün deseni değişikliklerinin ve sigorta sistemlerinin bu riski karşılamada henüz yeterli olmadığını söyledi.

- 'Yağmur suyu hasadı ve mikro su hasadı gibi yöntemlerle suyun korunması sağlanmalı'

Ulukan, tarımda kuraklığın etkilerini azaltmak için önlem alınabileceğini belirterek, şunları kaydetti:

'Kısa vadede, nohut, mercimek, haşhaş, lavanta, adaçayı, sumak, nane, kabak, kuru soğan, keten, kinoa, marul gibi kurağa dayanıklı bitkiler tercih edilmeli. Uzun vadede, çam, zakkum, kuşburnu, biberiye, çim zambağı, yasemin, lavanta, tatlı patates, yucca, yaban mersini, mor patates gibi türlerin ekimi yaygınlaştırılmalı. Minimum toprak işleme, malçlama, kuru tarım teknikleri, akıllı tarım teknolojileri, dron ve yapay zeka uygulamaları kullanılmalı. Yağmur suyu hasadı, gölgeleme, rüzgar kıranlar, mikro su hasadı gibi yöntemlerle suyun korunması sağlanmalı. Organik gübreleme ve toprak analizi ile toprağın verimlilik ve su tutma kapasitesi artırılmalı.'

Ayrıca, çiftçiler arasında üretim girdileri ve pazarlama için etkili bir kooperatifleşmenin olması gerektiğine işaret eden Ulukan, üreticilerin ilgili kuruluşların desteğiyle periyodik bilgilendirme toplantıları ve konferanslara tabi tutulmaları gerektiğini sözlerine ekledi.

Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar ve Baykar tarafından, NSosyal hesaplarından, Bayraktar TB3, Bayraktar KIZILELMA ve Bayraktar AKINCI'nın art arda kalkması sonrasında yaptıkları test uçuşlarına ilişkin paylaşımda bulunuldu.

Testte, Bayraktar TB3'ün atış kabiliyeti, Bayraktar KIZILELMA'nın iniş-kalkış manevraları ve Bayraktar AKINCI'nın operasyonel sorti uçuşları bir kez daha gözler önüne serildi.

Bayraktar TB3 ve Bayraktar AKINCI güvenlik güçlerinin envanterine girerken, Bayraktar KIZILELMA'nın gelecek yıl kullanıma sunulması hedefleniyor.

- İtalyan heyet de izledi

Öte yandan, Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün ile İtalya Savunma Bakan Yardımcısı Matteo Perego di Cremnago, İtalya Hava Kuvvetleri Komutanı Korgeneral Antonio Conserva, İtalya Kara Kuvvetleri Komutanı Korgeneral Carmine Masiello, İtalya Deniz Kuvvetleri Komutan Yardımcısı Koramiral Giuseppe Berutti Bergotto, Leonardo S.p.A'dan Simone Ungaro, Carlo Gualdaroni ve beraberlerindeki heyet, Özdemir Bayraktar Milli Teknoloji Merkezi'ni ziyaret etti.

Heyet, Bayraktar TB3, Bayraktar AKINCI ve Bayraktar KIZILELMA'nın test uçuşlarını izledi.

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı (SSB) Haluk Görgün, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, milli hava savunma mimarisinin yeni yeteneklerle geliştiğini belirterek, GÖKSUR 100-N Dikey Atım Sistemi'nden fırlatılan GÖKSUR IIR Kızılötesi Arayıcı Başlıklı Füze ile denize yakın, alçak irtifadan uçan hedefin tam isabetle vurulduğunu ifade etti.

Bu sayede deniz platformlarına oyun değiştiren hava savunma yeteneği kazandırdıklarını aktaran Görgün, şunları kaydetti:

'Bu önemli başarıya imza atan ASELSAN ve TÜBİTAK SAGE ekiplerimiz başta olmak üzere, emeği geçen tüm paydaşlarımızı yürekten tebrik ediyorum. Mavi Vatan'a güven sunan yeni teknolojilerimizi daha ileriye taşımak için gece gündüz çalışmaya devam edeceğiz.'

GÖKSUR IIR füzesinin ilk atışı, şubat ayında GÖKSUR 100-N Dikey Atım Sistemi ile TCG Beykoz gemisinden başarıyla yapılmıştı.

Macaristan Silahlı Kuvvetlerinin ev sahipliğinde ve NATO çerçevesinde gerçekleştirilen, ülkenin yakın tarihindeki en büyük ve kapsamlı askeri tatbikatı olan Adaptive Hussars 2025 (ADHU 25), uluslararası iş birliğini ve modernizasyonun sahaya yansımasını gözler önüne serdi. Yedeklerle birlikte 22 bin kişinin katıldığı tatbikata, Macaristan'ın yanı sıra Türk, Hırvat, İtalyan ve diğer müttefik askerleri katıldı.

Tatbikatın önemli bir ayağını, Nurol Makina'nın yerel paydaşlarla iş birliğiyle Macaristan ordusuna kazandırdığı Gidran 4x4 zırhlı araçların kullanımı oluşturdu.

Macaristan'ın savunma kapasitesini taktik seviyede test etmek, katılımcı unsurlar arasında birlikte çalışabilirliği artırmak ve tüm ordu bileşenlerini entegre etmek amacıyla düzenlenen tatbikatta, envantere ilk olarak 2020 yılında katılan ve Ejder Yalçın aracının Macaristan ordusuna özelleşmiş versiyonu olan Gidran araçları aktif rol aldı.

Gidran araçları, Macaristan'ın modernizasyon çabalarının somut bir göstergesi olarak sahada yerini aldı ve tatbikat senaryolarında, hızlı konuşlanma ve kuvvet koruma yetenekleriyle dikkati çekti.

Araçlar, tatbikatın özellikle intikal, lojistik destek ve keşif görevleri gibi mobilite gerektiren safhalarında kullanılarak, zorlu arazi koşullarında dahi personelin yüksek düzeyde korunmasını ve görev etkinliğini sağladı. Türkiye'nin de Mekanize Piyade Bölüğü ile katılım sağladığı tatbikatta, Türk askeri ile Macar ve diğer müttefik kuvvetlerin, Nurol Makina'nın yüksek koruma ve hareket kabiliyetine sahip bu platformlarıyla beraber çalışması, NATO standartlarındaki uyumu pekiştirdi.

- Yerel üretim için geri sayım

Nurol Makina tarafından Macaristan Ordusundan ve Savunma Bakanlığına bağlı firmalardan uzmanların katılımı ile tasarımı özelleştirilen ve Türkiye'de üretilen Gidran araçlarının sayısı 100'ü geçti.

Şirket, Macaristan'da yerel katkıyla yapılacak üretime yönelik olarak Nurol Makina Hungary şirketini kurdu, sonrasında da Raba Otomotiv ile bir ortak girişim hayata geçirildi.

Macaristan üretiminin tedarik zincirinin oluşturulması için firmalarla yoğun bir görüşme trafiği yürütülüyor. Gelecek yıl yerel üretim çalışmalarına başlanması hedefleniyor. Macaristan'da Nurol Makina ve Raba ortaklığı ile 400'ün üzerinde araç üretilmesi planlanıyor. Böylece ülkedeki Gidran 4x4 sayısı 5'e katlanacak.

Adaptive Hussars 2025 Tatbikatı kapsamında ihtiyaç duyulan bakım-onarım, lojistik destek çalışmaları için de Macar ürün destek partneri ile birlikte Nurol Makina Hungary ekipleri tarafından yoğun destek sağlandı.