Kazakistan Cumhurbaşkanlığından yapılan açıklamaya göre, Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, resmi ziyaret kapsamında Astana'ya gelen Ürdün Kralı 2. Abdullah'ı Cumhurbaşkanlığı Sarayı Akorda'da törenle karşıladı.

Tören sonrası Tokayev ve 2. Abdullah, önce baş başa ardından heyetleriyle bir araya geldi.

Tokayev, 2. Abdullah'ın mevcut uluslararası durumu çok iyi anlayan bir lider olmasından çok etkilendiğini dile getirerek, 'Bugün karşılıklı fikir alışverişi yapmak için mükemmel bir fırsat olduğundan eminim.' dedi.

Ürdün ile ilişkilerin seyrini başarılı bulduğuna işaret eden Tokayev, bugünkü ziyaretin ikili işbirliğine daha fazla ivme kazandıracağını ve bağları güçlendirerek yeni bir etkileşim aşamasına geçişin yolunu açacağını aktardı.

Tokayev, Kazakistan ile Ürdün'ü yalnızca siyasi ve ekonomik alanlardaki ortak çıkarlar değil aynı zamanda din, hoşgörü ve karşılıklı saygı gibi yüzyıllardır süregelen ortak değerlerle birbirine bağlı olduğuna dikkati çekti.

Halihazırda iki ülkenin karşılıklı ticareti 500 milyon dolara çıkarma gibi hedefleri olduğunu belirten Tokayev, Kazakistan'ın Ürdün pazarına 60 çeşit hammadde dışı ürün ihracatını gerçekleştirmeye hazır olduğunu söyledi.

Ürdün Kralı 2. Abdullah ise Kazakistan ile ikili ilişkilerin daha da güçlendirilmesini önemsediklerini ve karşılıklı yarar sağlayan ticari ve ekonomik işbirliğini derinleştirmeye niyetli olduklarını vurguladı.

Görüşmeler sonucunda imzalanan anlaşmaların çeşitli alanlarda işbirliğini güçlendirme ve ikili bağları pekiştirme konusundaki ortak kararlılıklarını bir kez daha teyit ettiğini kaydeden 2. Abdullah, “Bugünkü anlaşmaların başarıyla hayata geçirilmesinin ülkelerimiz arasındaki ortaklığın daha da gelişmesi için sağlam bir temel oluşturacağına inanıyorum.' diye konuştu.

Ürdün Kralı, tıp, ilaç, helal gıda sektörü ve savunma sanayi alanlarında tecrübelerini Kazakistan ile paylaşmaya hazır olduklarını kaydetti ve Royal Jordanian Havayolu Şirketinin gelecek yıl itibarıyla Kazakistan'a doğrudan uçuşlar başlatacağını bildirdi.

Görüşmeler sonrası düzenlenen törende ise Ürdün Kralı 2. Abdullah, Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev'e iki ülke arasında dostluğun ve işbirliğinin güçlendirilmesine yaptığı şahsi katkılarından dolayı Ürdün Haşimi Krallığı'nın en yüksek nişanı “Al-Nahda”yı takdim etti.

Bunun yanı sıra Tokayev ve 2. Abdullah, düzenlenen törende, Kazakistan ile Ürdün hükümetleri arasında nükleer sanayi, tıp, ilaç, tarım, turizm, dijitalleşme ve havacılık sektörleri başta olmak üzere çeşitli alanlarda hükümetler arası ve ticari anlaşmaları imzaladı.

Tokayev, Türkmenistan'ın Avaza turizm bölgesinde düzenlenen 3. Birleşmiş Milletler (BM) Denize Kıyısı Olmayan Gelişmekte Olan Ülkeler Konferansı'nda (LLDC) konuştu.

Yirmi yıldan fazla bir süre önce BM'nin LLDC birinci toplantısının Kazakistan'ın ev sahipliğinde gerçekleştiğini hatırlatan Tokayev, halihazırda dünyanın denize kıyısı olmayan 32 gelişmekte olan ülkesinde yarım milyardan fazla insanın yaşadığını belirtti.

Tokayev, söz konusu ülkelerin birçoğunun finans, teknoloji ve küresel pazarlara erişmede engellerle karşılaştığına dikkati çekerek, "Sınırlı bölgesel ulaşım bağlantıları, denize kıyısı olmayan ülkeler için hala büyük bir sorun teşkil ediyor." ifadesini kullandı.

Bu sorunun yüksek transit ve ticaret maliyetleri ile jeopolitik etkenlere karşı kırılganlık gibi bir dizi ekonomik zorluğu da beraberinde getirdiğini aktaran Tokayev, şunları söyledi:

"Fakat Kazakistan, LLDC ülkelerinin küresel gündemdeki kararların şekillendirilmesinde eşit ve gelecek vadeden ortaklar olarak değerlendirilmesi gerektiğine inanıyor. Denize kıyısı olmayan gelişmekte olan ülkeler olarak seslerimiz daha gür, işbirliğimiz daha derin ve ortak hedeflerimiz daha cesur olmalı."

Tokayev, şu anda Asya ile Avrupa arasındaki kara yolu kargo taşımacılığının yaklaşık yüzde 85’inin gerçekleştiği Kazakistan'ın Avrasya'daki geçiş merkezi konumunu güçlendirmek için çalışacaklarını ifade etti.

Bu kapsamda kuzey-güney güzergahı ile Orta Koridor boyunca ulaşım koridorlarının ve transit altyapısının geliştirilmesine öncelik vereceklerini dile getiren Tokayev, ülkede demir yolu, kara ve hava yolu ile lojistik merkezlerinden oluşan birleşik bir ağ oluşturmayı hedeflediklerini aktardı.

Tokayev, Orta Asya tecrübesinin coğrafyanın kader olmadığını gösterdiğine işaret ederek, sözlerini şöyle tamamladı:

"Mevcut karayla çevrili durumumuzdan kara bağlantısının da aynı derecede önemli olacağı bir geleceğe doğru ilerliyoruz. Bölgemiz sosyoekonomik kalkınmada dayanıklılık göstermiş ve siyasi irade, stratejik yatırım ve uluslararası ortaklıklarla denize kıyısı olmayan bir bölgenin, büyümenin bir engeli değil, güçlü bir itici gücü olabileceğini gösterdi."

Astana'daki Bağımsızlık Sarayı'nda Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev'in ev sahipliğinde düzenlenen zirveye, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Türkmenistan Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping katıldı.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, zirvenin açılışında yaptığı konuşmada, toplam nüfusu 80 milyonu aşan Orta Asya'nın aynı zamanda sahip olduğu zengin doğal kaynaklarıyla uluslararası ilişkilerde önemli bir aktör olarak konumunu giderek güçlendirdiğini belirtti.

Tokayev, bu süreçte Çin ile kapsamlı işbirliğinin önemli rol oynadığına dikkati çekerek, "Orta Asya ile Çin arasındaki ilişkilerin ebedi ve kapsamlı bir stratejik ortaklık düzeyine ulaştığını belirtmekten büyük mutluluk duyuyorum." dedi.

Orta Asya ülkelerinin toplam gayri safi yurt içi hasılasının yarım trilyon dolara yaklaştığını ve bölge içinde karşılıklı ticaret hacminin de arttığını aktaran Tokayev, ayrıca geçen yıl Orta Asya ülkeleri ile Çin arasındaki toplam ticaret hacminin 95 milyar dolarla rekor elde ettiğini belirtti.

Tokayev, Kazakistan'ın Çin'in bölgedeki en büyük ticaret ortağı olmaya devam ettiğini ve iki ülke arasındaki karşılıklı ticaret hacminin 44 milyar dolara ulaştığını dile getirdi.

Orta Asya'nın Asya ile Avrupa'yı birbirine bağlayan önemli bir lojistik merkezi haline geldiğini kaydeden Tokayev, "2024'te Çin'den Orta Asya ülkeleri üzerinden taşınan toplam yük hacmi yüzde 12 artarak 211 bin konteyneri aştı." dedi.

Tokayev, halihazırda Çin’den Avrupa’ya giden kara taşımacılığının yüzde 85'inin Kazakistan toprakları üzerinden yapıldığını ve bu bağlamda Kazakistan'ın Hazar Denizi kıyısındaki Kurık Limanı'nda Çin ile ortak kargo terminali inşa edilmesinin değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Orta Asya'nın dünya uranyum rezervlerinin yüzde 20'sine, petrolün yüzde 17'sinden fazlasına ve doğal gazın yüzde 7'sine ve önemli miktarda nadir toprak elementlerine ev sahipliği yaptığını kaydeden Tokayev, Çin ile bu alanda enerji altyapısının modernizasyonunda işbirliğini önemsediklerini aktardı.

Tokayev, ayrıca Çin'in nükleer enerji alanındaki tecrübesinden faydalanmak istediklerini ve yakın zamanda bu alanda anlaşma imzalamaya hazır olduklarını dile getirdi.

Cumhurbaşkanı Tokayev, zirvenin ülkeler arasındaki iyi komşuluk ilişkilerini, karşılıklı yarar sağlayan işbirliğini ve sürdürülebilir kalkınmayı güçlendirme yönündeki ortak çıkarları teyit ettiğini vurguladı.

Zirvede, Orta Asya'nın 5 ülkesi Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Tacikistan ile Çin arasında "Ebedi İyi Komşuluk, Dostluk ve İşbirliği Anlaşması" imzalandı.

Bunun yanı sıra zirvede, 2. Çin-Orta Asya Zirvesi'nin sonuç bildirisi olan Astana Deklarasyonu da kabul edildi.

17 Haziran’da 2. Çin-Orta Asya Zirvesi’ne ev sahipliği yapmaya hazırlanan Astana’da güvenlik tedbirleri sıkılaştırılırken havalimanında bazı seferlerin saatlerinde değişikliğe gidileceği bildirildi.

Zirve kapsamında Astana’ya ulaşan ilk lider Çin Devlet Başkanı Şi Cinping oldu. Şi’yi havalimanında Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev karşıladı.

Kazakistan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Aybek Smadiyarov, haftalık basın toplantısında, yarın düzenlenecek 2. Çin-Orta Asya Zirvesi’nin gündemini paylaştı.

Buna göre, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’in ev sahipliğinde gerçekleştirilecek zirveye, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Türkmenistan Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping katılacak.

Zirvede, bölgesel işbirliğinin güçlendirilmesi ve siyasi diyaloğun genişletilmesinin yanı sıra ticari ve ekonomik bağların derinleştirilmesi, ulaşım bağlantısının geliştirilmesi, enerji ve sürdürülebilir kalkınma gibi geniş yelpazedeki konular ele alınacak.

Ayrıca liderler zirvede, bölgesel güvenliğin sağlanması başta olmak üzere sınır ötesi zorluklarla mücadelede çabaların birleştirilmesi, kültürel ve insani bağların güçlendirilmesi konularını da değerlendirecek.

Bu yıl ikinci kez gerçekleştirilecek Çin-Orta Asya Zirvesi çerçevesinde Astana Bildirisi ile bölgenin sürdürülebilir kalkınması için karşılıklı saygı, güven ve ortak sorumluluk temelinde çok yönlü işbirliğinin daha da derinleştirilmesine yönelik tarafların idaresini pekiştirmeyi amaçlayan “ebedi iyi komşuluk, dostluk ve işbirliği anlaşmasının” da imzalanması planlanıyor.

Çin ile 5 Orta Asya cumhuriyetini bir araya getiren "C+C5" işbirliğinin ilk liderler zirvesi, 2023’te Çin'in ev sahipliğinde tarihi İpek Yolu'nun başlangıç noktası kabul edilen Şaanşi eyaletinin merkezi Şian'da düzenlenmişti.

Türk Akademisinden yapılan açıklamaya göre, Polonya’nın Krakow şehrinde düzenlenen etkinlikte çok sayıda Türkolog ve şarkiyatçı bir araya geldi.

Etkinlikte yer alan Türk Akademisi Başkanı Mustafayev, burada yaptığı konuşmada, Sadık Bey Ağabeyzade’yi 19. yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın başında yaşamış Azerbaycanlı Türk aydınlar kuşağının parlak bir temsilcisi olarak tanımladı.

Bu kuşağın toplumun modernleşmesinde, şarkiyat ilminin gelişmesinde ve aydınlanma hareketinde önemli rol oynadığını vurgulayan Mustafayev, Sadık Bey’in bilimsel ve kültürel mirasının Türk ve Avrupa bilim dünyaları arasındaki etkileşim bağlamında büyük önem taşıdığını belirtti.

Mustafayev, Türk dünyasının seçkin şahsiyetlerinin mirasını araştırmaya ve tanıtmaya yönelik faaliyetlerini sürdürdüklerini ve bu kapsamda Sadık Bey Ağabeyzade’nin "Türkmen Ağzı Ders Kitabı ve Hazarötesi Türkmenlerinin Atasözleri ile Deyimler Derlemesi" adlı eserini yeniden yayımladıklarını söyledi.

Etkinlikte Mustafayev, söz konusu eserin yanı sıra Akademi tarafından basılan diğer kitapları Polonya’daki Jagiellon Üniversitesi Şarkiyat Enstitüsü Kütüphanesi’ne teslim etti.

Ağabeyzade’nin şarkiyatın gelişimine sağladığı katkılar, Azerbaycan’ın kültürel ve bilimsel hayatındaki rolü ile göç sürecindeki hayatı gibi konuların ele alındığı etkinlik, "Sadık Bey İki Halkın Hizmetinde" başlıklı sergi ile sona erdi.

Hayatının önemli bir kısmını Polonya'da geçiren Sadık Bey Ağabeyzade, buradaki üniversitede doğu dilleri üzerine dersler vermiş ve Polonya'da Türkologların yetişmesinde önemli rol oynamıştı.