Hazine ve Maliye Bakanlığı, kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında sahte fatura kullanımına karşı yapay zeka destekli yeni bir uygulamayı devreye aldı. Kamuoyunda “naylon fatura” olarak bilinen sahte belgeler, artık KAŞİF adlı yapay zeka tabanlı analiz sistemiyle tespit ediliyor. Sistem sayesinde günde yaklaşık 4 milyon mükellef analiz ediliyor.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yeni teknolojilerle vergi kaçakçılığıyla mücadelede önemli bir aşamaya geçildiğini belirterek, “Yapay zeka ve makine öğrenmesiyle kayıt dışı tüm faaliyetleri anında tespit ediyor ve işlem yapıyoruz” ifadelerini kullandı.
Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yürütülen sahte belgeyle mücadele çalışmaları, daha önce kural tabanlı çalışan Sahte Belge Risk Analiz Programı (SARP) ve Riskli İade Takip ve Analiz Programı (RİTAP) üzerinden sürdürülüyordu. Yeni uygulama KAŞİF ise bu sistemlerden farklı olarak, önceden tanımlı kurallara ihtiyaç duymadan mükellef davranışlarını analiz edebiliyor.
Makine öğrenmesi ve yapay zeka teknolojileriyle geliştirilen KAŞİF, GİB Teknoloji ile TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü iş birliğiyle hayata geçirildi. Sistem, mükelleflerin davranışlarındaki olağan dışı değişiklikleri otomatik olarak tespit ederek riskli durumları ortaya çıkarıyor. Her yeni veri tekrar analiz edilerek risk değerlendirmesi güncelleniyor.
Büyük veri platformları üzerinde çalışan KAŞİF, onlarca terabaytlık veriyi inceleyerek; mükellefiyet, fatura, tahakkuk, tahsilat, ithalat, ihracat, beyanname, işletme kapasitesi, çalışan sayısı ve demirbaş gibi birçok başlıkta günlük raporlar oluşturuyor.
Uygulamanın devreye alınmasının hemen ardından dikkat çekici tespitler yapıldı. Hiç alımı bulunmadan mükellefiyet tesis ettiği gün fatura düzenleyenler, kısa sürede yüksek tutarlı sahte faturalar kesen şirketler ve herhangi bir ticari faaliyeti olmadan kurulan binlerce mükellef riskli olarak belirlendi. Son üç ayda kurulan 2 bin 550 mükellefin toplam 276 milyar liralık fatura düzenlediği ve bu işlemlerin sahte olduğu tespit edildi.
Riskli bulunan mükellefler, vergi incelemesi yapılmak üzere Vergi Denetim Kurulu’na bildiriliyor. Ayrıca bağlı oldukları vergi dairelerine iletilerek iş yerlerinde yoklama yapılıyor ve sahte belge düzenlemek amacıyla kurulan mükellefiyetler kapatılıyor.
Bakan Şimşek, Gelir İdaresi Başkanlığının risk analiz altyapısının sürekli geliştirildiğini vurgulayarak, “Bu uygulamalarla hem kayıt dışı ekonomiyle etkin şekilde mücadele ediyor hem de haksız rekabetin önüne geçiyoruz. Tüm mükelleflerimizi kayıt içinde kalmaya davet ediyorum” dedi.
